QNB Invest - Invest Odak

Kasım’25 döneminde cari işlemler dengesi, yıllık bazda 1,2 milyar ABD Doları artışla 4,0 milyar ABD Doları açık verdi. Açıklanan veri, 3,5 milyar ABD Doları seviyesindeki piyasa beklentisinin üzerinde gerçekleşerek, dış denge tarafında kısa vadeli bir bozulmaya işaret etti.

Aylık Bozulmanın Ana Nedeni: Dış Ticaret Dengesi

Kasım ayında cari dengedeki bozulmanın ana kaynağı, dış ticaret açığındaki genişleme oldu. İthalat tarafında:

• Enerji ve ara malı talebi,
• Küresel emtia fiyatlarındaki oynaklık,
• İç talepteki görece direnç dış ticaret dengesini baskılarken, ihracat tarafında küresel büyümenin sınırlı seyri etkili oldu.

Kümülatif Görünüm: Cari Açık GSYH’nin %1,5’i Seviyesinde

11 aylık kümülatif verilere bakıldığında:

• Toplam cari açık: 23,2 milyar ABD Doları
• GSYH’ye oran: %1,5

Bu oran, tarihsel ortalamalara kıyasla yönetilebilir ve makul bir seviyeye işaret ediyor. Özellikle geçmiş yıllarda %4–5 bandına yaklaşan cari açık oranlarıyla karşılaştırıldığında, mevcut görünüm makro denge açısından daha sağlıklı bir tablo sunuyor.

Finansman Kalitesi Neden Önemli?

Cari açığın seviyesinin yanı sıra nasıl finanse edildiği de kritik. Son dönemde:

• Doğrudan yabancı yatırımlar,
• Uzun vadeli borçlanma,
• Rezerv birikimi gibi kalemlerin öne çıkması, cari açığın kırılganlık yaratmadan finanse edilebildiğine işaret ediyor.

Piyasalara Olası Etkiler

Cari açık verisi kısa vadede:

• Döviz piyasasında temkinli bir fiyatlamaya,
• Faiz tarafında veri odaklı dalgalanmalara neden olabilir. Ancak orta vadede, GSYH’ye oranla düşük cari açık ve güçlü rezerv görünümü, TL varlıklar açısından dengeleyici bir unsur olmaya devam ediyor.

Kasım ayında cari açığın beklentilerin üzerinde gerçekleşmesi, kısa vadeli bir zayıflamaya işaret etse de; kümülatif bazda cari açığın GSYH’nin yalnızca %1,5’i seviyesinde kalması, makro görünüm açısından kontrollü ve sürdürülebilir bir çerçeve sunuyor.

Kasım’25 döneminde ticaret ve perakende satış hacmi, iç talepteki canlılığın sürdüğüne işaret eden bir performans sergiledi. TÜİK verilerine göre ticaret satış hacmi aylık bazda %0,5, yıllık bazda ise %7,1 artış kaydetti.

Bu görünüm, sıkı para politikasına rağmen tüketim tarafında tam bir kırılma yaşanmadığını, talebin daha dengeli bir yapıya evrildiğini gösteriyor.

Aylık Artış: Talepte Yumuşak Ama Süreklilik Gösteren Bir Momentum

Aylık bazda kaydedilen %0,5’lik artış, hızlı bir ivmelenmeden ziyade:

• Kontrollü tüketim,
• Ertelenmiş talebin kademeli devreye girmesi,
• Kampanya ve indirim dönemlerinin etkisi gibi faktörlerin satış hacmini desteklediğine işaret ediyor.

Bu tablo, iç talepte sert bir daralma yerine yumuşak iniş senaryosunun güç kazandığını gösteriyor.

Yıllık Bazda %7,1 Artış Ne Anlama Geliyor?

Yıllık bazda %7,1’lik artış, enflasyondan arındırılmış reel satış hacminin hâlâ pozitif bölgede kaldığını ortaya koyuyor. Özellikle:

• Perakende,
• Toptan ticaret,
• Dağıtım zinciri tarafında aktivitenin korunması, büyüme kompozisyonunun iç talep ayağının tamamen zayıflamadığını gösteriyor.

Büyüme ve Enflasyon Dengesi Açısından Okuma

Ticaret satış hacmindeki artış:

• Büyümenin sert şekilde yavaşlamadığını,
• Enflasyonla mücadele sürecinde talep tarafında kontrollü bir dengelemenin sağlandığını,
• Ekonominin “soğuma” değil, dengeye gelme sürecinde olduğunu işaret ediyor.

Bu durum, politika yapıcılar açısından pozitif bir geçiş süreci sinyali olarak okunabilir.

Piyasalar İçin Ne Söylüyor?

Ticaret ve perakende satış hacmindeki bu görünüm:

• Perakende ve hızlı tüketim hisseleri için destekleyici,
• Bankacılık tarafında kredi talebinin korunmasına yönelik pozitif,
• Genel ekonomik aktivite açısından nötr-pozitif bir tablo sunuyor.

Kasım ayı verileri, ticaret ve perakende satış hacminde ılımlı ama sürdürülebilir bir artışa işaret ediyor. İç talep tarafında sert bir daralma yerine, dengeleyici bir yavaşlama senaryosunun öne çıktığı görülüyor. Bu görünüm, yılın son çeyreğine girerken büyüme dinamikleri açısından olumlu bir zemin sunuyor.

Uluslararası Yatırımcılar Derneği (YASED) verilerine göre, 2025 yılının ilk 11 ayında Türkiye’ye gelen doğrudan yabancı yatırımlar (FDI) toplamda 12,4 milyar ABD Doları seviyesinde gerçekleşti. Bu rakam, küresel belirsizliklerin ve sıkı finansal koşulların devam ettiği bir dönemde, Türkiye’ye yönelik uzun vadeli yatırım iştahının korunduğuna işaret ediyor.

En Fazla Yatırım Bilgi ve İletişim Sektörüne

Sektörel dağılıma bakıldığında, bilgi ve iletişim teknolojileri (ICT) doğrudan yabancı yatırımlarda ilk sıraya yerleşti. Yazılım, veri merkezleri, bulut hizmetleri ve dijital altyapı yatırımları, Türkiye’nin bu alandaki bölgesel merkez olma potansiyelini güçlendiren ana başlıklar arasında öne çıkıyor.

Bu eğilim:

• Dijital dönüşüm,
• Yapay zekâ ve veri odaklı iş modelleri,
• Genç ve teknolojiye adapte iş gücü gibi yapısal faktörlerle uyumlu bir görünüm sunuyor.

Yatırım Kompozisyonu Neyi Anlatıyor?

DYY tarafındaki bu tablo, klasik yeşil alan (greenfield) yatırımlarının yanı sıra:

• Şirket satın almaları,
• Stratejik ortaklıklar,
• Teknoloji transferi odaklı girişimler üzerinden Türkiye’nin küresel değer zincirine daha fazla entegre olduğunu gösteriyor.

Özellikle bilgi ve iletişim sektörüne yönelen yatırımlar, yüksek katma değerli üretim ve ihracat potansiyeli açısından pozitif bir sinyal olarak değerlendiriliyor.

Makro Perspektif: Neden Önemli?

Doğrudan yabancı yatırımlar:

• Cari açığın finansman kalitesini artırır,
• Döviz girişini kalıcı hâle getirir,
• İstihdam ve verimlilik artışını destekler. 11A25 döneminde ulaşılan 12,4 milyar dolarlık yatırım, portföy yatırımlarına kıyasla daha istikrarlı ve uzun vadeli bir sermaye girişini temsil etmesi açısından kritik önem taşıyor.

Önümüzdeki Döneme Dair Beklentiler

Para politikası görünümünün öngörülebilirliğinin artması, finansal istikrarın güçlenmesi ve yapısal reform adımları; önümüzdeki dönemde:

• Teknoloji,
• Enerji,
• Savunma sanayi,
• Lojistik gibi alanlarda doğrudan yabancı yatırımların hız kazanmasına zemin hazırlayabilir.

2025’in ilk 11 ayındaki 12,4 milyar dolarlık doğrudan yabancı yatırım, Türkiye ekonomisinin orta–uzun vadeli potansiyeline olan güvenin sürdüğünü gösteriyor. Özellikle bilgi ve iletişim sektörüne yönelen sermaye, büyümenin niteliği açısından olumlu bir sinyal sunuyor. 

TÜİK tarafından yayımlanan Kasım 2025 İnşaat Maliyet Endeksi verileri, sektördeki maliyet baskısının devam ettiğine işaret ediyor. Buna göre inşaat maliyetleri aylık bazda %1,1 artarken, yıllık artış %23,9 seviyesinde gerçekleşti.

Özellikle işçilik maliyetlerindeki yüksek artış, konut ve altyapı projeleri açısından maliyet görünümünü belirleyen ana unsur olmaya devam ediyor.

Malzeme ve İşçilik Ayrışması Netleşiyor

Alt kırılımlar incelendiğinde:

• Malzeme endeksi yıllık bazda %20,5 artış kaydetti.
• İşçilik endeksi ise %31,0 ile belirgin şekilde daha yüksek bir artış gösterdi.

Bu tablo, son dönemde asgari ücret artışları, nitelikli işgücü maliyetleri ve taşeron fiyatlamalarının, inşaat maliyetlerini yukarı yönlü iten temel faktörler olduğunu ortaya koyuyor.

Konut Fiyatları Üzerindeki Etki

İnşaat maliyetlerindeki artış:

• Yeni konut arzının maliyetini yükseltiyor,
• Müteahhitlerin fiyatlama davranışlarını etkiliyor,
• Konut fiyatlarında aşağı yönlü esnekliği sınırlıyor.

Özellikle büyükşehirlerde arsa maliyetleriyle birleşen bu baskı, konut fiyatlarında yüksek seviyelerin korunmasına neden oluyor. Bu durum, talepte dönemsel yavaşlamalara rağmen fiyatların kalıcı olarak gerilemesini zorlaştırıyor.

Sektör ve Makro Görünüm

Yıllık maliyet artışının %23,9 seviyesinde kalması, genel enflasyonun altında bir hızlanmaya işaret etse de, işçilik kalemindeki %31’lik artış, sektör açısından risk unsuru olmayı sürdürüyor.

Önümüzdeki dönemde:

• Ücret artışları,
• Finansman maliyetleri,
• Kentsel dönüşüm projeleri inşaat maliyetlerinin seyrini belirleyecek ana başlıklar arasında yer alıyor.

Kasım 2025 verileri, inşaat sektöründe maliyet baskısının tamamen ortadan kalkmadığını, ancak artış hızının daha dengeli bir patikaya girdiğini gösteriyor. İşçilik maliyetlerinin yüksek seyri, konut fiyatları ve arz dinamikleri üzerinde belirleyici olmaya devam edecek.

2026 yılı için asgari ücretin 28,1 bin TL seviyesine yükseltilmesi sonrası, işverenlere sağlanan asgari ücret desteğinin bütçe etkisi de netleşmeye başladı. Mevcut uygulamada aylık 1.300 TL olarak verilen destek kapsamında, yıllık toplam maliyetin 76,4 milyar TL’ye ulaşması bekleniyor.

Bu destek, özellikle emek yoğun sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler açısından maliyet baskısını sınırlayan önemli bir politika aracı olarak öne çıkıyor.

Asgari Ücret Desteği Nedir?

Asgari ücret desteği, işverenlerin:

• Artan ücret maliyetleri karşısında zorlanmaması,
• İstihdam kaybının önüne geçilmesi,
• Kayıtlı istihdamın korunması amacıyla devlet tarafından sağlanan bir teşvik mekanizmasıdır. 2026 yılında da bu uygulamanın aylık bazda devam etmesi, işgücü piyasası açısından kritik önem taşıyor.

İşverenler Açısından Ne Anlama Geliyor?

Asgari ücretteki artış, işverenler için:

• SGK primleri,
• Yan haklar,
• Toplam bordro maliyetleri üzerinde baskı yaratıyor. Aylık 1.300 TL’lik destek, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için nakit akışını rahatlatıcı bir etki yaratıyor.

Bu durum:

• İstihdamın korunmasına,
• İşten çıkarmaların sınırlanmasına,
• Üretim sürekliliğinin desteklenmesine katkı sağlıyor.

Makro Ekonomik Etkiler

Bütçe tarafında 76,4 milyar TL’lik yıllık maliyet, kamu maliyesi açısından önemli bir kalem oluşturuyor. Ancak bu harcama:

• İşsizliğin artmasının önlenmesi,
• Sosyal güvenlik sistemine katkıların devamı,
• İç talebin desteklenmesi gibi dolaylı faydalarla ekonomik dengeyi koruyucu bir rol oynuyor.

Özellikle perakende, tekstil, hizmetler ve sanayi gibi emek yoğun sektörlerde bu desteğin, ekonomik aktivite üzerinde dengeleyici bir etkisi olması bekleniyor.

2026 yılında asgari ücret desteğinin sürdürülmesi:

• İşveren maliyetlerini sınırlayan,
• İstihdamı korumayı hedefleyen,
• Sosyal ve ekonomik istikrarı destekleyen önemli bir politika tercihi olarak öne çıkıyor. 76,4 milyar TL’lik maliyet, kısa vadede bütçe yükü yaratsa da orta vadede istihdam ve ekonomik aktivite açısından pozitif katkı sunma potansiyeli taşıyor.

Türk Hava Yolları (THY), Aralık 2025 döneminde açıkladığı trafik verileriyle operasyonel gücünü net şekilde ortaya koydu. Hem yolcu sayısındaki artış hem de doluluk oranlarındaki yükseliş, 4. çeyrek finansallarına yönelik beklentileri yukarı taşıyan bir tablo sundu.

Aralık’ta Yolcu Trafiği %11,7 Arttı

Aralık ’25 döneminde:

• Toplam yolcu trafiği %11,7 arttı
• Toplam yolcu sayısı %13,5 yükseldi
• Doluluk oranı %80,7’den %82,6’ya çıktı

Bu performansın ana taşıyıcısı ise uluslararası segment oldu. Uluslararası yolcu trafiği yıllık bazda %15,2 büyüme kaydederek, talep tarafındaki canlılığı teyit etti.

Kârlılığın Anahtarı: Noktadan Noktaya Uluslararası Hatlar

THY’nin yüksek kârlılığa sahip noktadan noktaya (point-to-point) uluslararası hatları, Aralık ayında %17,4 artış gösterdi (önceki ay: %16,2). Bu segment:

• Daha yüksek birim gelir,
• Daha düşük transfer maliyeti,
• Operasyonel verimlilik açısından şirket kârlılığına doğrudan katkı sağlıyor.

4Ç25’te Tarihi Zirve

Aralık ayıyla birlikte 4. çeyrek geneli de oldukça güçlü bir görünüm sundu:

• Toplam trafik: %13,2 artış
• Uluslararası segment: %13,7 artış
• Noktadan noktaya trafik: %16,8 artış

En dikkat çekici veri ise kümülatif doluluk oranının %83,9’a ulaşması oldu. Bu oran, THY’nin 4. çeyrekler bazında ulaştığı tarihi en yüksek seviye olarak kayda geçti (4Ç24: %81,9).

Finansallar ve Değerleme Tarafı Ne Söylüyor?

Operasyonel veriler, 4Ç25 finansal sonuçlarının güçlü geleceğine işaret ediyor. Değerleme tarafında ise THY hissesi:

• 2026T FD/FAVÖK: 4,1x
• Küresel benzerler medyanı: 5,4x

Bu iskonto, hisse açısından önemli bir değerleme avantajı sunuyor. Ayrıca THY hissesi, son bir yılda Avrupa benzerlerine göre %55 negatif ayrışma gösterdi. Güçlü trafik verileri ve operasyonel performans dikkate alındığında, bu farkın önümüzdeki dönemde telafi edilmesi bekleniyor.

Genel Değerlendirme

THY’nin açıkladığı Aralık ve 4Ç25 trafik verileri:

• Talep tarafında zayıflama olmadığını,
• Uluslararası uçuşlarda güçlü büyümenin sürdüğünü,
• Kârlılığı destekleyen hat yapısının korunduğunu gösteriyor. Tüm bu faktörler, THY hissesi için olumlu görüşü destekleyen güçlü sinyaller sunuyor.

2025 yılı, Türkiye gayrimenkul piyasası açısından hareketli ve güçlü bir yıl olarak geride kaldı. Türkiye genelinde konut ve gayrimenkul satışları, bir önceki yıla göre %8,7 artarak 3,3 milyon adedin üzerine çıktı. Artan işlem hacmi, hem sektörel canlılığı hem de yatırımcı ilgisinin sürdüğünü net şekilde ortaya koydu.

Satış Adedinde Artış, Devlet Gelirlerinde Güçlenme

Gayrimenkul piyasasındaki bu yoğun hareketlilik, kamu gelirlerine de doğrudan yansıdı. 2025 yılı boyunca tapu işlemlerinden elde edilen harç gelirleri 168,1 milyar TL’yi aşarak önemli bir seviyeye ulaştı. Bu tablo, gayrimenkul işlemlerinin ekonomideki çarpan etkisini bir kez daha gözler önüne seriyor.

Aralık Ayı Zirveyi Gördü

Yıl geneline yayılan güçlü talep, özellikle Aralık ayında zirve yaptı. Aralık ayı, 2025 yılı içinde en yüksek satış adedinin gerçekleştiği dönem oldu. Yıl sonuna doğru artan işlem hacmi;

• Fiyat beklentileri,
• Enflasyon karşısında reel varlık talebi,
• Yatırımcıların konutu güvenli liman olarak görmesi gibi faktörlerle desteklendi.

Gayrimenkul Talebini Destekleyen Dinamikler

2025’te konut ve gayrimenkul satışlarını yukarı taşıyan başlıca unsurlar şunlar oldu:

• Enflasyona karşı reel varlık arayışı
• Uzun vadede konutun değer koruma özelliği
• Kira getirisi beklentilerinin güçlü kalması
• Büyük şehirlerde süregelen arz kısıtı Bu dinamikler, konutun hem oturum hem de yatırım aracı olarak cazibesini koruduğunu gösteriyor.

2026’ya Girerken Piyasa Ne Söylüyor?

Satış adetlerindeki artış, gayrimenkul sektöründe talep tarafının hâlâ canlı olduğunu ortaya koyuyor. Önümüzdeki dönemde;

• Finansman koşulları,
• Faiz görünümü,
• Konut arzındaki gelişmeler piyasanın yönü açısından belirleyici olacak. Ancak 2025 verileri, gayrimenkulün Türkiye’de ekonomik aktivitenin lokomotif alanlarından biri olmaya devam ettiğini net biçimde ortaya koyuyor.

Türkiye ekonomisinde sanayi üretimi, Kasım 2025 döneminde yıllık bazda %2,5 artış kaydederek toparlanma sinyallerini güçlendirdi. Özellikle yüksek teknolojili ürünlerde görülen çift haneli büyüme, sanayide yaşanan yapısal dönüşümün somut bir göstergesi olarak öne çıkıyor.

Sanayi Üretiminde Dengeli Bir Toparlanma

Kasım ayı verileri, sanayi üretiminde geniş tabanlı ve sürdürülebilir bir büyüme eğilimine işaret ediyor. Talep koşullarındaki normalleşme ve üretim kapasitesinin daha verimli kullanılması, sanayi tarafındaki performansı destekleyen ana unsurlar arasında yer aldı.

Özellikle ara malı ve yatırım malı üretimindeki toparlanma, sanayinin sadece kısa vadeli bir ivme değil, orta vadeli bir güçlenme sürecine girdiğini gösteriyor.

Yüksek Teknolojili Ürünlerde Çift Haneli Artış

Verilerin en dikkat çekici kalemi, yüksek teknolojili ürün üretimindeki çift haneli büyüme oldu. Bu tablo:

• Katma değeri yüksek üretim yapısına geçiş,
• İhracatın teknoloji yoğunluğunun artması,
• Dışa bağımlılığın azalması açılarından kritik bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Yüksek teknoloji üretimindeki artış, Türkiye’nin küresel değer zincirlerinde daha yukarı taşınması açısından stratejik önem taşıyor.

Cari Açık Üzerindeki Etkisi

Sanayideki bu dönüşüm, cari açığın kalıcı olarak iyileşmesine katkı sağlayan bir yapı oluşturuyor. Yüksek teknolojili üretim ve ihracatın artması, hem ithalat bağımlılığını azaltıyor hem de döviz kazandırıcı faaliyetleri destekliyor.

Bu durum, sadece kısa vadeli bir veri iyileşmesi değil, makroekonomik dengeler açısından uzun vadeli bir kazanım anlamına geliyor.

Önümüzdeki Döneme Dair Beklentiler

Sanayi üretiminde yakalanan bu ivmenin korunması halinde, ekonomik büyümenin daha dengeli ve sürdürülebilir bir zemine oturması bekleniyor. Yüksek teknoloji yatırımlarının devam etmesi, sanayi üretimini destekleyen ana katalizörlerden biri olmaya devam edecek.

Türkiye, enerji arz güvenliği açısından kritik öneme sahip petrol ve doğal gaz üretiminde 2025 yılında güçlü bir performans sergiledi. Açıklanan verilere göre petrol üretimi %26, doğal gaz üretimi ise %39 artış kaydetti. Bu tablo, hem cari denge hem de enerji ithalatı açısından pozitif bir sinyal olarak öne çıkıyor.

Petrol Üretimi 47,9 Milyon Varile Yükseldi

2025 yılı itibarıyla Türkiye’nin toplam petrol üretimi 47,9 milyon varile ulaştı. Günlük bazda üretim ise 135,7 bin varil seviyesine çıktı. Bu artışta, özellikle yeni saha geliştirmeleri ve mevcut sahalardaki verimlilik artışları belirleyici oldu.

Yerli üretimdeki yükseliş, petrol ithalatına olan bağımlılığın azaltılması açısından stratejik bir kazanım olarak değerlendiriliyor.

Doğal Gazda Daha Güçlü Bir İvme

Doğal gaz tarafında ise artış daha dikkat çekici. Toplam üretim %39 artarak 3,2 milyar metreküpe, günlük üretim ise 10,2 milyon metreküp seviyesine ulaştı. Bu gelişme, Karadeniz gazı başta olmak üzere yerli kaynakların devreye alınmasının somut sonuçlarını ortaya koyuyor.

Doğal gaz üretimindeki artış, özellikle enerji maliyetleri ve dış ticaret dengesi açısından orta vadede destekleyici bir unsur olarak görülüyor.

Ekonomik Etkiler: Cari Açık ve Enerji Faturası

Enerji üretimindeki bu yükseliş:

• Enerji ithalat faturasının azaltılması
• Cari açık üzerindeki baskının hafiflemesi
• Enerji arz güvenliğinin güçlenmesi gibi başlıklarda Türkiye ekonomisine pozitif katkı sağlama potansiyeli taşıyor. Küresel enerji fiyatlarındaki oynaklık düşünüldüğünde, yerli üretim kapasitesinin artması daha da kritik hale geliyor.

Önümüzdeki Dönem Ne Söylüyor?

Mevcut ivmenin korunması halinde, Türkiye’nin enerji denkleminde yerli kaynakların payının kademeli olarak artması bekleniyor. Bu durum hem makroekonomik göstergeler hem de enerji sektörüne yönelik yatırımlar açısından önemli bir zemin oluşturuyor.

Türkiye ekonomisinin lokomotif alanlarından biri olan tekstil ve hazır giyim sektörü, son dönemde ciddi bir daralma sürecinden geçiyor. Artan maliyetler, zayıflayan iç ve dış talep ile birlikte finansmana erişimde yaşanan sorunlar, sektörde istihdam kaybını yaklaşık 100 bin kişi seviyesine taşıdı.

Yüksek Maliyetler Şirketleri Zorluyor

Son 10 aylık dönemde özellikle:

• İşçilik maliyetlerindeki artış
• Enerji ve hammadde giderleri
• Kur oynaklığı ve enflasyon baskısı tekstil ve hazır giyim firmalarının kârlılığını ciddi şekilde aşındırdı. Bu tablo, özellikle KOBİ ölçeğindeki işletmeler için sürdürülebilirliği zorlaştırdı.

4.621 Şirket Faaliyetlerini Sonlandırdı

Ekonomik baskıların bir diğer sonucu ise şirket kapanışları oldu. Verilere göre 4.621 tekstil ve hazır giyim firması faaliyetlerini durdurmak zorunda kaldı. Bu durum yalnızca istihdamı değil, aynı zamanda tedarik zincirini ve ihracat kapasitesini de olumsuz etkiliyor.

Talep Zayıflığı ve Finansman Sorunu Kritik Rol Oynuyor

Avrupa başta olmak üzere ana ihracat pazarlarında talebin zayıflaması, siparişlerin azalmasına yol açarken; yüksek faiz ortamı ve krediye erişimde yaşanan sıkıntılar firmaların nakit akışını baskı altında tutuyor.

Önümüzdeki Dönemde Ne Bekleniyor?

Kısa vadede maliyet baskılarının devam etmesi beklenirken, sektör açısından:

• İhracat pazarlarında toparlanma
• Finansmana erişimin iyileştirilmesi
• İstihdamı koruyucu destek mekanizmaları kritik başlıklar olarak öne çıkıyor. Aksi halde istihdam kayıplarının ve firma kapanışlarının devam etmesi riski bulunuyor.

Bireysel Emeklilik Sistemi’nde (BES) devlet katkı payı %30’dan %20’ye düşürüldü. Daha önce taslak olarak gündeme gelen düzenleme, Resmî Gazete’de yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi. Değişiklik, hem tasarruf sahiplerini hem de sermaye piyasalarını yakından ilgilendiriyor.

Mevcut BES Yapısı Nasıl İşliyordu?

Türkiye’de otomatik katılım ve BES kapsamında:

• Çalışanlar maaşlarının %3’ünü BES’e katkı olarak ödüyor,
• Bu tutar üzerinden %30 devlet katkısı sağlanıyordu,
• Sisteme dahil olan çalışanların yaklaşık %45’i BES’te kalmayı tercih ediyor.

Yeni düzenleme ile birlikte devlet katkı oranı %20’ye indirilmiş oldu.

BES Fonlarının Büyüklüğü ve Piyasa Etkisi

2025’in ilk 9 ayı (9A25) itibarıyla:

• Toplam BES fon büyüklüğü: yaklaşık 32 milyar ABD Doları
• Hisse senedi piyasasına yönlenen tutar: yaklaşık 8 milyar ABD Doları
• Devlet katkısı fonları: yaklaşık 4,3 milyar ABD Doları

Deprem sonrası yapılan düzenleme ile BES fonlarında asgari hisse senedi oranı %10’dan %30’a yükseltilmiş, fiili oran ise yaklaşık %35 seviyelerinde seyretmişti.

Bu çerçevede:

• BES + devlet katkısı fonlarının toplam hisse senedi pozisyonu yaklaşık 9,3 milyar ABD Doları
• Bu tutar, BIST serbest dolaşımdaki piyasa değerinin %8,1’ine karşılık geliyor.

Yeni Düzenleme Borsayı Nasıl Etkileyebilir?

Toplu BES çıkışları yaşanmadığı varsayımıyla, hisse senedi piyasasına yıllık girişler yaklaşık 700 milyon ABD Dolarından 465 milyon ABD Dolarına gerileyebilir.

Bu da kısa vadede piyasa üzerindeki etkinin sınırlı kalabileceğine işaret ediyor.

Asıl Hikaye: 2026’da Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES)

Asıl kritik başlık ise 2026 gündemindeki Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES).

Orta Vadeli Program kapsamında:

• 2026’nın ikinci yarısında TES düzenlemesi hayata geçirilirse,
• Toplam brüt ücretler üzerinden %3’lük kesintiyle yıllık yaklaşık 15,6 milyar ABD Doları tutarında yeni bir tasarruf havuzu oluşabilir.

Mevcut BES portföy dağılımları dikkate alındığında:

• Bunun yaklaşık %25’i (3,9 milyar ABD Doları) hisse senedi piyasasına yönelebilir,
• Devlet katkısı tarafının da ilave 1,0 milyar ABD Doları civarında hisse senedi talebi yaratma potansiyeli bulunuyor.

BES’te devlet katkısının %20’ye düşürülmesinin kısa vadeli piyasa etkisi sınırlı, ancak 2026’da TES’in devreye girmesi, hisse senedi piyasası açısından orta-uzun vadede güçlü bir pozitif katalizör olabilir.

Bu nedenle yatırımcıların yalnızca mevcut düzenlemeye değil, önümüzdeki yıl şekillenecek emeklilik reformlarına da odaklanması kritik önem taşıyor.

Migros (MGROS), 2025 Aralık ayında büyüme stratejisi kapsamında 19 yeni mağaza ve 2 dağıtım merkezi açtığını duyurdu. Bu açılışlarla birlikte şirketin toplam mağaza sayısı 3.792’ye yükseldi. Migros, yaygın mağaza ağı ve güçlü lojistik altyapısıyla organize perakende sektöründeki konumunu daha da pekiştirdi.

Mağaza Ağı Büyümeye Devam Ediyor

Migros’un Aralık ayında gerçekleştirdiği mağaza açılışları:

• Fiziksel erişimi artırma,
• Bölgesel kapsama alanını genişletme,
• Müşteri temas noktalarını çoğaltma hedefleriyle uyumlu bir görünüm sergiliyor. Özellikle farklı formatlarda (Migros, Migros Jet, Macrocenter vb.) yapılan açılışlar, şirketin farklı gelir gruplarına hitap eden esnek iş modelini destekliyor.

Lojistik Güç: 2 Yeni Dağıtım Merkezi

Aralık ayında devreye alınan 2 yeni dağıtım merkezi, Migros’un operasyonel verimliliği açısından kritik önem taşıyor. Dağıtım altyapısının güçlenmesi:

• Stok yönetimini optimize ederken,
• Tedarik zinciri maliyetlerini kontrol altında tutmaya,
• Hızlı mağaza yayılımını sürdürülebilir kılmaya katkı sağlıyor.

Büyüme Stratejisi ve Finansal Yansımalar

Migros’un mağaza ve lojistik yatırımları:

• Ciro büyümesini destekleyen,
• Ölçek ekonomisi avantajı yaratan,
• Marjların korunmasına katkı sağlayan bir yapı oluşturuyor. Artan mağaza sayısı, özellikle enflasyonist ortamda hacim bazlı büyüme açısından önemini koruyor.

Sektör Dinamikleri Açısından Değerlendirme

Organize perakende sektöründe:

• Tüketici davranışlarının değişmesi,
• Yakın mağazacılık (convenience) formatlarının öne çıkması,
• Operasyonel verimliliğin kritik hale gelmesi

Migros gibi geniş dağıtım ağına sahip oyuncuları öne çıkarıyor. Aralık ayındaki açılışlar, şirketin bu dönüşüme proaktif şekilde uyum sağladığını gösteriyor.

Migros’un Aralık ayında gerçekleştirdiği mağaza ve dağıtım merkezi yatırımları, şirketin uzun vadeli büyüme vizyonuyla uyumlu ve hisse açısından operasyonel anlamda pozitif bir gelişme olarak değerlendirilebilir.

2025 yılının ikinci yarısında gerçekleşen %12,2’lik enflasyon artışı, emekli gelirlerinde yeni bir düzenlemeyi gündeme taşıdı. Mevcut hesaplamalara göre en düşük emekli aylığının 18,9 bin TL seviyesine yükseltilmesi öngörülüyor. Ancak bu artışın hayata geçirilebilmesi için yasal düzenleme yapılması gerekiyor.

En Düşük Emekli Aylığı Neden Artıyor?

Türkiye’de emekli maaşları, dönemsel olarak açıklanan enflasyon oranları doğrultusunda güncelleniyor. 2025’in ikinci yarısında TÜFE’de gerçekleşen %12,2’lik artış ile emekli maaşı yeniden düzenleniyor.

Bu kapsamda:

• Enflasyon farkının telafi edilmesi,
• Gelir dağılımındaki bozulmanın sınırlandırılması,
• Sabit gelirli kesimin satın alma gücünün korunması amaçlarıyla en düşük emekli aylığının 18.900 TL seviyesine çıkarılması masada.

Yasal Süreç Kritik

Burada önemli bir detay var:
En düşük emekli aylığı, kök maaşlara yapılan otomatik bir artış değil. Bu nedenle düzenlemenin uygulanabilmesi için TBMM’de yasal düzenleme yapılması gerekiyor.

Geçmiş örneklerde olduğu gibi:

• Hazine destekli taban maaş uygulaması,
• Sosyal dengeyi gözeten ek düzenlemeler gündeme gelebilir.

Bütçe ve Ekonomi Üzerindeki Etkiler

Bu artışın hayata geçmesi durumunda:

• Yönetim bütçesi üzerinde ek yük oluşması,
• İç talep ve tüketim harcamalarında sınırlı bir destek,
• Enflasyon beklentileri üzerinde dolaylı etkiler gözlemlenebilir.

Emekliler İçin Ne Anlama Geliyor?

En düşük maaşın 18,9 bin TL’ye yükselmesi:

• Kira, gıda ve sağlık harcamaları karşısında sınırlı da olsa bir rahatlama,
• Geliri taban maaş seviyesinde olan emekliler için doğrudan fayda anlamına geliyor.

Piyasalar Bu Gelişmeyi Nasıl Okur?

Piyasalar açısından bu tür düzenlemeler:

• Kısa vadede iç talebi destekleyici,
• Orta vadede bütçe disiplini ve enflasyon görünümüyle bağlantılı şekilde değerlendiriliyor. Bu nedenle sürecin yasal çerçevesi ve zamanlaması kritik olacak.