QNB Invest Odak - QNB Araştırma

Türkiye, yerli üretimin korunması, iç piyasanın dengelenmesi ve dış ticaret politikalarının güncellenmesi amacıyla çeşitli tarım ve sanayi ürünlerinde gümrük vergileri ile ek mali yükümlülüklerde değişikliğe gitti. Resmî Gazete'de yayımlanan düzenlemeler kapsamında bazı ürünlerde ithalat maliyetleri düşürülürken, bazı ürünlerde ise koruma tedbirleri artırıldı.

Kuru Soğan İthalatında Gümrük Vergisi Düşürüldü

Yapılan düzenlemeyle kuru soğan ithalatında uygulanan gümrük vergisi, geçici süreyle %49,5 seviyesinden %5'e indirildi. Düzenlemenin, iç piyasada arzın desteklenmesi ve fiyat istikrarının sağlanmasına katkı sunması amacıyla hayata geçirildiği bildirildi. İndirimli vergi uygulamasının belirlenen süre boyunca yürürlükte kalacağı açıklandı.

Ceviz İthalatında Ek Mali Yükümlülük Artırıldı

Kuru soğanın aksine ceviz ithalatında koruma tedbirleri güçlendirildi. Kabuklu ceviz ithalatında ton başına uygulanan ek mali yükümlülük 451 ABD Doları'ndan 738 ABD Doları'na yükseltildi. Kabuksuz ceviz ithalatında ise ton başına uygulanan ek mali yükümlülük 1.158 ABD Doları'ndan 1.772 ABD Doları'na çıkarıldı. Düzenleme, yerli ceviz üretiminin desteklenmesine yönelik ithalat politikalarının bir parçası olarak yürürlüğe girdi.

Tarım ve Gıda Ürünlerinde Kapsamlı Güncelleme

Yeni kararlar yalnızca kuru soğan ve ceviz ürünleriyle sınırlı kalmadı. Kurutulmuş tatlı biber, makarna, glikoz ve oligofruktoz başta olmak üzere çeşitli tarım ve gıda ürünlerinde de gümrük vergileri ile ek mali yükümlülükler yeniden düzenlendi. Bazı ürünlerde ithalat maliyetleri artırılırken, bazı ürünlerde ise daha düşük vergi oranları uygulanmaya başlandı. Böylece ürün bazlı koruma ve piyasa dengesi politikaları güncellendi.

Ek Mali Yükümlülük Listelerinde Değişiklik Yapıldı

Düzenleme kapsamında toplam 82 ürüne ek mali yükümlülük uygulanmasına karar verildi. Buna karşılık 42 üründe daha önce uygulanan ek mali yükümlülükler kaldırıldı. Güncellenen listeyle birlikte ithalat politikalarının sektör bazında yeniden şekillendirildiği ve ürün gruplarına göre farklı koruma mekanizmalarının uygulanacağı belirtildi.

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Mayıs ayı ciro endeksi verileri, sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörlerinde büyümenin sürdüğünü ortaya koydu. Hem aylık hem de yıllık bazda kaydedilen artışlar, ekonomik faaliyetlerdeki hareketliliğin devam ettiğine işaret etti.

Toplam Ciro Endeksinde Aylık ve Yıllık Artış

TÜİK verilerine göre, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış toplam ciro endeksi Mayıs ayında bir önceki aya göre %3,1 arttı. Takvim etkisinden arındırılmış toplam ciro endeksi ise geçen yılın aynı ayına kıyasla %32,9 yükseldi.

Açıklanan veriler, ekonomik faaliyetlerin aylık bazda ivmesini korurken yıllık bazda da yüksek artış eğilimini sürdürdüğünü gösterdi.

Sanayi Sektöründe Yıllık Artış %36,6 Oldu

Sanayi ciro endeksi, Mayıs ayında geçen yılın aynı dönemine göre %36,6 artış gösterdi. Üretim faaliyetlerindeki büyüme ve iç piyasa ile dış talepteki hareketlilik, sanayi sektöründeki ciro artışında etkili unsurlar arasında yer aldı.

Sanayi sektörü, toplam ciro endeksine en yüksek katkıyı sağlayan alanlardan biri olmaya devam etti.

İnşaat Sektöründe Büyüme Devam Etti

İnşaat sektörü ciro endeksi yıllık bazda %23 artış kaydetti. Sektörde devam eden kamu ve özel sektör yatırımları ile sürdürülen projeler, cirodaki yükselişin devam etmesini sağladı.

Mayıs ayı verileri, inşaat sektörünün yıllık bazda büyümesini koruduğunu ortaya koydu.

Ticaret Sektöründe Ciro Artışı Sürdü

Ticaret sektörü ciro endeksi, geçen yılın aynı ayına göre %31,8 yükseldi. Toptan ve perakende ticaret faaliyetlerindeki hareketlilik ile iç talebin etkisi, sektörün ciro performansına yansıdı.

Veriler, ticaret sektörünün toplam ciro endeksi içerisindeki güçlü konumunu koruduğunu gösterdi.

Hizmet Sektörü Yüksek Büyümesini Korudu

Hizmet sektörü ciro endeksi Mayıs ayında yıllık bazda %34,8 arttı. Ulaştırma, konaklama, yiyecek-içecek hizmetleri, bilgi ve iletişim ile diğer hizmet faaliyetlerindeki hareketlilik, sektörün ciro performansını destekledi.

Hizmet sektöründe kaydedilen artış, ekonomik faaliyetlerin geniş bir alana yayıldığını ortaya koydu.

Mayıs Ayı Verileri Ekonomik Faaliyetlerde Süregelen Hareketliliği Gösterdi

Mayıs ayı ciro endeksi verileri, sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörlerinin tamamında yıllık bazda artış yaşandığını ortaya koydu. Toplam ciro endeksindeki aylık ve yıllık yükseliş, ekonomik faaliyetlerin farklı sektörlerde büyümesini sürdürdüğünü gösterirken, TÜİK tarafından açıklanan veriler sektörlerin ciro performansındaki güncel görünümü yansıttı.

Türkiye, Avrupa Birliği kamu alım pazarındaki payını artırmaya yönelik yeni bir düzenleme hazırlığı kapsamında Kamu İhale Kanunu'nda mütekabiliyet ilkesini güçlendirmeyi hedefliyor. Düzenleme, Türk şirketlerinin Avrupa Birliği kamu ihalelerine erişim imkanlarının artırılması ve karşılıklılık esasının daha etkin uygulanmasını amaçlıyor.

Kamu İhale Kanunu'nda Mütekabiliyet Düzenlemesi Gündemde

Hazırlıkları sürdürülen düzenleme kapsamında Kamu İhale Kanunu'na mütekabiliyet ilkesini esas alan yeni bir hükmün eklenmesi öngörülüyor. Bu adımla, Avrupa Birliği ülkelerinin Türk firmalarına yönelik kamu alımı uygulamaları dikkate alınarak, Türkiye'nin de kamu alımlarında karşılıklılık ilkesini daha belirgin şekilde uygulaması hedefleniyor.

Düzenlemenin temel amacı, Türk şirketlerinin Avrupa Birliği kamu alım pazarına erişimini kolaylaştırırken, yerli üreticilerin uluslararası rekabet gücünü desteklemek ve ihracat kapasitesini korumak olarak öne çıkıyor.

Avrupa Birliği Kamu Alım Pazarı Stratejik Önem Taşıyor

Avrupa Birliği'nin yıllık kamu alım pazarının büyüklüğü yaklaşık 2 trilyon Avro seviyesinde bulunuyor. Kamu alımları; altyapı, sağlık, ulaştırma, enerji, savunma, bilişim ve birçok farklı sektörde yüksek hacimli ihaleleri kapsıyor.

Bu büyüklük nedeniyle Avrupa Birliği kamu alımları, uluslararası firmalar açısından önemli ticari fırsatlar sunuyor. Türk şirketlerinin bu pazardaki varlığının artırılması, ihracatın çeşitlendirilmesi ve yeni ticaret imkanlarının oluşturulması açısından önem taşıyor.

Karşılıklılık İlkesi Ön Plana Çıkıyor

Hazırlanan düzenlemede mütekabiliyet, yani karşılıklılık ilkesi temel unsur olarak öne çıkıyor. Buna göre Türkiye'nin kamu alımlarında uygulayacağı yaklaşımın, diğer ülkelerin Türk firmalarına sağladığı erişim imkanlarıyla uyumlu hale getirilmesi amaçlanıyor.

Bu yaklaşımın, kamu alımlarında karşılıklı erişim imkanlarının geliştirilmesine katkı sağlaması ve uluslararası ticarette daha dengeli bir yapı oluşturması hedefleniyor.

Yerli Üretim ve İhracat Hedefleri Desteklenecek

Düzenleme ile birlikte yerli üretimin desteklenmesi, ihracat yapan firmaların uluslararası pazarlardaki rekabet imkanlarının korunması ve kamu alımları üzerinden yeni ticaret fırsatlarının oluşturulması hedefleniyor.

Özellikle Avrupa Birliği ülkelerinde gerçekleştirilen kamu ihalelerine daha etkin katılım sağlanması, Türk üreticilerinin farklı sektörlerde yeni iş imkanlarına ulaşmasına katkı sunabilecek başlıklar arasında yer alıyor.

Temmuz Ayında Piyasaların Gündeminde Ne Var?

Temmuz ayına girilirken küresel piyasalarda jeopolitik gelişmeler ve merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentiler fiyatlamaların ana belirleyicisi olmaya devam ediyor. Türkiye tarafında ise yatırımcıların odağında enflasyon görünümü, TCMB’nin olası faiz indirimi süreci ve şirketlerin ikinci çeyrek finansal sonuçları yer alıyor.

Özellikle otomotiv ve çimento sektörlerindeki görünüm, yılın ikinci yarısında daha pozitif bir görüntü ortaya koyuyor. Raporda öne çıkan sektörleri ve beklentileri birlikte değerlendirelim.

Otomotiv Sektöründe Normalleşme Süreci Devam Ediyor

Haziran ayında Türkiye otomobil ve hafif ticari araç pazarı yıllık bazda %11,4 daralarak yaklaşık 105 bin adet seviyesinde gerçekleşti. İlk altı aylık dönemde ise toplam pazar %8,2 küçülürken satışlar 558 bin adet oldu.

Elektrikli otomobil satışları ilk yarıda yıllık bazda gerilemesine rağmen toplam binek araç satışları içerisindeki payını yaklaşık %19 seviyesine taşımayı başardı. Bu durum sektörün dönüşümünün devam ettiğini gösterirken, iç talepteki yavaşlama genel satış performansını sınırlamaya devam ediyor.

Şirket bazında bakıldığında;

TOFAŞ (TOASO) tarafında özellikle Egea modeli satışları olumlu katkı sağladı. Hafif ticari araç segmentinde yeni K0 modelinin güçlü büyümesi dikkat çekti.

Ford Otosan (FROTO) iç pazarda sınırlı ürün gamı nedeniyle zayıf görünümünü sürdürürken, hafif ticari araç tarafındaki güçlü pazar payı önemli destek olmaya devam etti.

Doğuş Otomotiv (DOAS) ise hafif ticari araç segmentinde pazar payını artırmayı başardı.

Mevcut veriler, otomotiv sektöründe pandemi sonrası oluşan olağanüstü talep döneminin ardından daha dengeli ve sürdürülebilir bir büyüme patikasına geçildiğine işaret ediyor.

Faiz İndirimi Beklentileri Otomotiv Talebini Destekleyebilir

Otomotiv sektörü açısından en önemli gündem maddelerinden biri TCMB'nin yılın ikinci yarısında yeniden başlayabilecek faiz indirimi süreci olacak.

Finansman maliyetlerinde yaşanabilecek olası düşüş;

• Taşıt kredilerine erişimi kolaylaştırabilir,
• Ertelenen otomobil talebini yeniden canlandırabilir,
• Özellikle binek araç satışlarında toparlanmayı destekleyebilir.

Bununla birlikte Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler ve küresel ekonomik görünüm yatırımcıların yakından takip ettiği risk unsurları arasında yer almaya devam ediyor.

Çimento Sektöründe İkinci Yarı Beklentileri Güçleniyor

Yılın ilk çeyreğinde sektör açısından zorlu bir dönem yaşandı.

• Yurt içi satışlar %11 gerilerken,
• İhracat yalnızca %1 büyüme gösterdi.
• Fiyat artışları enflasyonun altında kaldı.
• Artan petrokok maliyetleri üreticiler üzerinde önemli baskı oluşturdu.

Buna karşın ikinci çeyreğin başlamasıyla birlikte tablo kademeli olarak iyileşmeye başladı.

Nisan ayında;

• Yurt içi satışlar %14 arttı.
• İhracat %12 büyüdü.
• Çimento fiyatlarında çeyrek başından itibaren yaklaşık %11 artış görüldü.

Bu gelişmeler sektörün operasyonel görünümünde toparlanmaya işaret ediyor.

OYAK Çimento Öne Çıkıyor

Çimento sektöründe özellikle yılın ikinci yarısı için olumlu beklentiler bulunuyor.

Bu beklentileri destekleyen başlıca faktörler;

• TOKİ sosyal konut projelerinin başlayacak olması,
• Suriye'nin yeniden inşa sürecinin ihracata katkı sağlayabilecek olması,
• Enerji maliyetlerinde normalleşme beklentisi.

Bu görünüm doğrultusunda OYAK Çimento'nun mevcut değerlemesinin sektör ortalamalarına göre cazip olduğu değerlendiriliyor. Şirket yaklaşık 4,5x FD/FAVÖK çarpanıyla işlem görürken küresel benzerlerine göre yaklaşık %40 iskontolu seviyede bulunuyor.

Temmuz ayı itibarıyla piyasalarda en önemli tema, para politikasındaki olası normalleşme süreci olacak. Faiz indirimlerinin başlaması halinde iç tüketime duyarlı sektörlerde yeniden ivmelenme görülebilir.

Otomotiv sektöründe talep normalleşirken, çimento sektöründe ise ikinci yarıda operasyonel toparlanmanın hız kazanması bekleniyor. Jeopolitik gelişmeler ve küresel risk iştahı kısa vadede fiyatlamaları etkilemeye devam etse de, şirket bazlı seçici yaklaşımın önemini koruduğu bir döneme giriliyor.

Uzun vadeli yatırım perspektifinde güçlü bilanço yapısına sahip, operasyonel görünürlüğü yüksek ve cazip değerlemeyle işlem gören şirketler yatırımcıların radarında olmaya devam ediyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, 2026 yılı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı yarışmalarını duyurarak güneş ve rüzgar enerjisi yatırımlarına yönelik yeni bir süreci başlattı. Toplam 2.400 megavatlık kapasiteyi kapsayan yarışmalar, Türkiye'nin yenilenebilir enerji kurulu gücünü artırmaya yönelik uzun vadeli hedefleri doğrultusunda önemli bir adım olarak öne çıkıyor.

2026 YEKA Yarışmaları Kapsamında 2.400 Megavatlık Yeni Kapasite

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından açıklanan 2026 YEKA yarışmaları kapsamında, toplam 2.400 megavatlık yenilenebilir enerji kapasitesi yatırımcılara açıldı. Bu kapasitenin 900 megavatı güneş enerjisi santrallerine, 1.500 megavatı ise rüzgar enerjisi santrallerine ayrıldı.

YEKA modeli, büyük ölçekli yenilenebilir enerji yatırımlarının planlı şekilde hayata geçirilmesini amaçlayan uygulamalar arasında yer alıyor. Düzenlenen yarışmalarla birlikte hem yeni üretim kapasitesinin sisteme kazandırılması hem de enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Türkiye'nin Yenilenebilir Enerji Kurulu Gücü Artıyor

Türkiye'nin toplam kurulu elektrik gücü 125.000 megavatın üzerine ulaşmış durumda bulunuyor. Bu kapasitenin yaklaşık 78.000 megavatını yenilenebilir enerji kaynakları oluşturuyor.

Hidroelektrik, rüzgar, güneş, jeotermal ve biyokütle kaynaklarından oluşan yenilenebilir enerji portföyü, son yıllarda gerçekleştirilen yatırımlarla istikrarlı şekilde büyümeye devam ediyor. Özellikle güneş ve rüzgar enerjisinde devreye alınan yeni santraller, kurulu gücün artmasına katkı sağlıyor.

2035 Hedefi: 120.000 Megavat Yenilenebilir Enerji

Türkiye'nin enerji politikaları kapsamında belirlenen uzun vadeli hedeflerden biri, 2035 yılına kadar yenilenebilir enerji kurulu gücünü 120.000 megavata çıkarmak olarak açıklandı.

Bu hedef doğrultusunda güneş ve rüzgar enerjisi yatırımlarının hızlandırılması, iletim altyapısının güçlendirilmesi ve yeni YEKA yarışmalarının düzenlenmesi planlanıyor. Böylece elektrik üretiminde yenilenebilir enerji kaynaklarının payının artırılması ve enerji arzının çeşitlendirilmesi amaçlanıyor.

Başvurular 13 Ekim'de Alınacak

Bakanlık tarafından yayımlanan takvime göre, 2026 YEKA yarışmaları için başvurular 13 Ekim 2026 tarihinde kabul edilecek. Yarışmaların tamamlanmasının ardından uygun bulunan projelerin yatırım süreçlerinin başlatılması planlanıyor.

İhale sürecinde yatırımcıların teknik ve mali yeterlilik kriterlerini karşılaması beklenirken, projelerin belirlenen takvim doğrultusunda hayata geçirilmesi öngörülüyor.

YEKA Modeli Yenilenebilir Enerji Yatırımlarında Önemli Rol Üstleniyor

YEKA modeli, Türkiye'de büyük ölçekli yenilenebilir enerji projelerinin geliştirilmesini destekleyen uygulamalardan biri olarak uygulanıyor. Model kapsamında belirlenen alanlarda gerçekleştirilen yarışmalar sayesinde yatırım süreçlerinin planlı şekilde yürütülmesi ve üretim kapasitesinin artırılması hedefleniyor.

Son yıllarda düzenlenen güneş ve rüzgar enerjisi YEKA yarışmalarıyla çok sayıda proje yatırım aşamasına geçerken, yeni açıklanan 2026 yarışmaları da bu sürecin devamı niteliğinde değerlendiriliyor. Yeni kapasitenin devreye alınmasıyla birlikte Türkiye'nin yenilenebilir enerji üretim altyapısının daha da güçlenmesi bekleniyor.