QNB Invest Odak - QNB Araştırma

Türkiye'de ekonomi yönetimi, 2026-2028 Orta Vadeli Program kapsamında üretim, yatırım ve ihracatı desteklemeye yönelik yapısal reform çalışmalarını sürdürüyor. Bu kapsamda sanayi ve reel sektöre yönelik yeni teşvik mekanizmaları ile vergi düzenlemelerinin hayata geçirilmesine yönelik hazırlıklar devam ediyor.

Yeni Teşvik Programları Üzerinde Çalışmalar Sürüyor

2026-2028 Orta Vadeli Program'ın yapısal reform eylemleri kapsamında, sanayi ve reel sektörün rekabet gücünü artırmayı amaçlayan yeni teşvik programlarının hazırlanması planlanıyor. Çalışmaların, üretim kapasitesinin geliştirilmesi, katma değerli üretimin desteklenmesi ve yatırım ortamının güçlendirilmesi hedefleri doğrultusunda şekillendiği belirtiliyor.

Hazırlıkları süren teşvik mekanizmalarının, özellikle yatırım yapan işletmelerin finansman olanaklarını desteklemesi ve üretim süreçlerini kolaylaştırması bekleniyor. Program kapsamında sektörlerin ihtiyaçlarına göre farklı destek modellerinin de değerlendirilmesi öngörülüyor.

Vergi Düzenlemeleri Gündemde

Orta Vadeli Program kapsamında üzerinde çalışılan başlıklardan biri de vergi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler olarak öne çıkıyor. Bu doğrultuda, yatırım ve üretim faaliyetlerini teşvik etmeye yönelik çeşitli vergi indirimleri ve vergi sisteminde sadeleştirme adımlarının değerlendirilmesi planlanıyor.

Vergi politikalarının, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve üretim odaklı büyümenin desteklenmesi amacıyla diğer ekonomik reformlarla birlikte ele alınması hedefleniyor.

Finansmana Erişimin Kolaylaştırılması Hedefleniyor

Program kapsamında işletmelerin finansmana erişimini kolaylaştıracak düzenlemeler de yer alıyor. Özellikle sanayi kuruluşları ile reel sektör temsilcilerinin yatırım finansmanına ulaşımını destekleyecek yeni uygulamalar üzerinde çalışmalar yürütülüyor.

Finansman olanaklarının geliştirilmesiyle birlikte yatırım süreçlerinin hızlandırılması, üretim kapasitesinin artırılması ve ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilir şekilde desteklenmesi amaçlanıyor.

Tahkim Yasası'nın Kapsamının Genişletilmesi Planlanıyor

Yapısal reform gündeminde yer alan önemli başlıklardan biri de Tahkim Yasası'na ilişkin düzenlemeler olarak dikkat çekiyor. Hazırlanan çalışmalar kapsamında, yasanın kapsamının genişletilmesi ve yatırım uyuşmazlıklarının daha etkin şekilde çözülebilmesine yönelik düzenlemelerin değerlendirilmesi öngörülüyor.

Bu adımın, yatırım ortamının öngörülebilirliğini artırması ve uluslararası yatırımcıların Türkiye'ye yönelik ilgisini desteklemesi hedefleniyor.

Dış Yatırımların Artırılması Amaçlanıyor

Orta Vadeli Program'da yer alan yapısal reformların temel hedeflerinden biri de doğrudan yabancı yatırımların artırılması olarak öne çıkıyor. Bu kapsamda yatırım süreçlerinin kolaylaştırılması, hukuki altyapının güçlendirilmesi ve yatırımcı güvenini destekleyecek düzenlemelerin hayata geçirilmesi planlanıyor.

Ekonomi yönetimi, sanayi politikaları, finansmana erişim, vergi uygulamaları ve yatırım ortamını geliştirmeye yönelik reformları birlikte ele alarak üretim ve ihracat odaklı büyüme stratejisini desteklemeyi amaçlıyor.

Orta Vadeli Program Kapsamındaki Yapısal Reform Süreci

2026-2028 Orta Vadeli Program, makroekonomik istikrarın güçlendirilmesi, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve sürdürülebilir büyümenin desteklenmesine yönelik çok sayıda yapısal reform başlığını içeriyor. Sanayi ve reel sektöre yönelik yeni teşvik programları, vergi düzenlemeleri, finansmana erişimi kolaylaştıracak uygulamalar ve yatırım süreçlerini destekleyecek hukuki düzenlemeler de bu reform gündeminin önemli unsurları arasında yer alıyor.

Söz konusu düzenlemelerin, ilgili kurumların hazırlık süreçlerinin tamamlanmasının ardından mevzuat çalışmaları doğrultusunda uygulamaya alınması bekleniyor.

Türkiye'de stratejik yatırımların desteklenmesine yönelik uygulanan Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi programında kredi limiti artırıldı. Yeni düzenleme kapsamında programın toplam limiti 750 milyar Türk Lirası'na yükseltilirken, yatırım finansmanına yönelik kaynak kapasitesi genişletildi.

YTAK Programında Yeni Limit

Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi programının toplam limiti 750 milyar Türk Lirası olarak güncellendi. Program, Türkiye'nin stratejik öneme sahip yatırımlarının finansmanına katkı sağlamayı ve üretim kapasitesini artıracak projeleri desteklemeyi amaçlıyor. Aynı zamanda döviz kazandırıcı faaliyetlere yönelik yatırımlar da program kapsamında finansman desteğinden yararlanabiliyor.

Limit artışıyla birlikte yatırımcıların uzun vadeli finansman imkanlarına erişiminin artırılması hedeflenirken, üretim, ihracat ve teknoloji odaklı yatırımların finansmanında daha geniş bir kaynak oluşturulması öngörülüyor.

Kullandırılan Kredi Tutarı 139,9 Milyar Türk Lirasına Ulaştı

Temmuz 2026 itibarıyla Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi kapsamında kullandırılan toplam kredi tutarı 139,9 milyar Türk Lirası seviyesine ulaştı. Böylece program kapsamında ayrılan toplam kaynağın bir bölümü yatırım projelerine aktarılmış oldu.

Program çerçevesinde finansman sağlanan yatırımların; sanayi üretimi, yüksek katma değerli üretim, ihracat kapasitesinin artırılması ve cari dengeye katkı sağlayacak alanlarda yoğunlaşması hedefleniyor.

Kredi Faiz Oranları

Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi kapsamında uygulanacak faiz oranları yatırımın niteliği, kapsamı ve finansman koşullarına göre değişiklik gösterebiliyor. Güncel uygulamada kredi faiz oranları %15 ile %30 arasında bulunuyor.

Program kapsamında sağlanan finansman, yatırımın belirlenen taahhütler doğrultusunda gerçekleştirilmesi şartıyla kullandırılıyor.

Stratejik ve Döviz Kazandırıcı Yatırımlara Destek Sürüyor

Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi uygulaması, Türkiye'nin sanayi politikaları doğrultusunda stratejik sektörlerdeki yatırımların desteklenmesinde kullanılan finansman araçlarından biri olmayı sürdürüyor. Program kapsamında özellikle teknoloji yoğun üretim, ithalat bağımlılığını azaltan yatırımlar ve ihracat odaklı projeler öncelikli alanlar arasında yer alıyor.

Yetkili kurumlar tarafından yapılan güncellemeler doğrultusunda kredi limitinin artırılmasıyla birlikte, yatırım finansmanına yönelik kamu destek mekanizmalarının kapasitesi de genişletilmiş oldu.

OECD tarafından yayımlanan 2026 İstihdam Görünümü raporu, üye ülkelerde istihdam piyasaları, ücret gelişmeleri ve çalışma koşullarına ilişkin güncel verileri ortaya koydu. Raporda, Türkiye'nin reel ücret artış performansı hem 2026 yılının ilk çeyreği hem de son beş yıllık dönem itibarıyla dikkat çeken ülkeler arasında yer aldığı belirtildi.

2026'nın İlk Çeyreğinde Reel Ücret Artışı OECD Ortalamasının Üzerinde Gerçekleşti

OECD'nin "İstihdam Görünümü 2026" raporuna göre Türkiye, 2026 yılının ilk çeyreğinde reel ücretlerde %7,1 artış kaydetti. Bu oran, OECD genelinde hesaplanan %2,2'lik ortalamanın üzerinde gerçekleşti. Böylece Türkiye, söz konusu dönemde reel ücret artışında OECD ülkeleri arasında ikinci sırada yer alıyor.

Raporda, reel ücret artışlarının çalışanların satın alma gücündeki değişimi yansıttığı ve enflasyondan arındırılmış ücret hareketlerinin iş gücü piyasasının değerlendirilmesinde temel göstergelerden biri olduğu ifade edildi.

Beş Yıllık Kümülatif Artışta Türkiye İlk Sırada Bulundu

OECD verilerine göre 2021 yılının ilk çeyreğinden 2026 yılının ilk çeyreğine kadar geçen beş yıllık dönemde Türkiye'nin kümülatif reel ücret artışı %78,6 olarak hesaplandı. Bu oran, aynı dönemde OECD ülkeleri arasında kaydedilen en yüksek artış oldu.

Raporda yer alan değerlendirmeler, uzun dönemli reel ücret gelişiminin ülkelerin ücret politikaları, enflasyon seyri ve iş gücü piyasasındaki dinamiklerle birlikte ele alındığını ortaya koydu.

Reel Ücret Göstergeleri Ekonomik Veriler Arasında Yakından İzleniyor

Reel ücret verileri, çalışanların satın alma gücünü ve gelirlerdeki enflasyondan arındırılmış değişimi göstermesi nedeniyle ekonomik göstergeler arasında önemli bir yere sahip bulunuyor. OECD tarafından yayımlanan düzenli raporlar, ülkelerin ücret gelişimlerini karşılaştırmalı olarak değerlendirme imkânı sunarken, iş gücü piyasalarındaki eğilimlerin uluslararası ölçekte izlenmesine de katkı sağlıyor.

2026 yılı ilk çeyrek verileri, Türkiye'nin reel ücret artışında OECD ortalamasının üzerinde bir performans sergilediğini ve son beş yıllık dönemde kümülatif artış bakımından üye ülkeler arasında ilk sırada yer aldığını ortaya koydu.

Türkiye, yerli üretimin korunması, iç piyasanın dengelenmesi ve dış ticaret politikalarının güncellenmesi amacıyla çeşitli tarım ve sanayi ürünlerinde gümrük vergileri ile ek mali yükümlülüklerde değişikliğe gitti. Resmî Gazete'de yayımlanan düzenlemeler kapsamında bazı ürünlerde ithalat maliyetleri düşürülürken, bazı ürünlerde ise koruma tedbirleri artırıldı.

Kuru Soğan İthalatında Gümrük Vergisi Düşürüldü

Yapılan düzenlemeyle kuru soğan ithalatında uygulanan gümrük vergisi, geçici süreyle %49,5 seviyesinden %5'e indirildi. Düzenlemenin, iç piyasada arzın desteklenmesi ve fiyat istikrarının sağlanmasına katkı sunması amacıyla hayata geçirildiği bildirildi. İndirimli vergi uygulamasının belirlenen süre boyunca yürürlükte kalacağı açıklandı.

Ceviz İthalatında Ek Mali Yükümlülük Artırıldı

Kuru soğanın aksine ceviz ithalatında koruma tedbirleri güçlendirildi. Kabuklu ceviz ithalatında ton başına uygulanan ek mali yükümlülük 451 ABD Doları'ndan 738 ABD Doları'na yükseltildi. Kabuksuz ceviz ithalatında ise ton başına uygulanan ek mali yükümlülük 1.158 ABD Doları'ndan 1.772 ABD Doları'na çıkarıldı. Düzenleme, yerli ceviz üretiminin desteklenmesine yönelik ithalat politikalarının bir parçası olarak yürürlüğe girdi.

Tarım ve Gıda Ürünlerinde Kapsamlı Güncelleme

Yeni kararlar yalnızca kuru soğan ve ceviz ürünleriyle sınırlı kalmadı. Kurutulmuş tatlı biber, makarna, glikoz ve oligofruktoz başta olmak üzere çeşitli tarım ve gıda ürünlerinde de gümrük vergileri ile ek mali yükümlülükler yeniden düzenlendi. Bazı ürünlerde ithalat maliyetleri artırılırken, bazı ürünlerde ise daha düşük vergi oranları uygulanmaya başlandı. Böylece ürün bazlı koruma ve piyasa dengesi politikaları güncellendi.

Ek Mali Yükümlülük Listelerinde Değişiklik Yapıldı

Düzenleme kapsamında toplam 82 ürüne ek mali yükümlülük uygulanmasına karar verildi. Buna karşılık 42 üründe daha önce uygulanan ek mali yükümlülükler kaldırıldı. Güncellenen listeyle birlikte ithalat politikalarının sektör bazında yeniden şekillendirildiği ve ürün gruplarına göre farklı koruma mekanizmalarının uygulanacağı belirtildi.

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Mayıs ayı ciro endeksi verileri, sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörlerinde büyümenin sürdüğünü ortaya koydu. Hem aylık hem de yıllık bazda kaydedilen artışlar, ekonomik faaliyetlerdeki hareketliliğin devam ettiğine işaret etti.

Toplam Ciro Endeksinde Aylık ve Yıllık Artış

TÜİK verilerine göre, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış toplam ciro endeksi Mayıs ayında bir önceki aya göre %3,1 arttı. Takvim etkisinden arındırılmış toplam ciro endeksi ise geçen yılın aynı ayına kıyasla %32,9 yükseldi.

Açıklanan veriler, ekonomik faaliyetlerin aylık bazda ivmesini korurken yıllık bazda da yüksek artış eğilimini sürdürdüğünü gösterdi.

Sanayi Sektöründe Yıllık Artış %36,6 Oldu

Sanayi ciro endeksi, Mayıs ayında geçen yılın aynı dönemine göre %36,6 artış gösterdi. Üretim faaliyetlerindeki büyüme ve iç piyasa ile dış talepteki hareketlilik, sanayi sektöründeki ciro artışında etkili unsurlar arasında yer aldı.

Sanayi sektörü, toplam ciro endeksine en yüksek katkıyı sağlayan alanlardan biri olmaya devam etti.

İnşaat Sektöründe Büyüme Devam Etti

İnşaat sektörü ciro endeksi yıllık bazda %23 artış kaydetti. Sektörde devam eden kamu ve özel sektör yatırımları ile sürdürülen projeler, cirodaki yükselişin devam etmesini sağladı.

Mayıs ayı verileri, inşaat sektörünün yıllık bazda büyümesini koruduğunu ortaya koydu.

Ticaret Sektöründe Ciro Artışı Sürdü

Ticaret sektörü ciro endeksi, geçen yılın aynı ayına göre %31,8 yükseldi. Toptan ve perakende ticaret faaliyetlerindeki hareketlilik ile iç talebin etkisi, sektörün ciro performansına yansıdı.

Veriler, ticaret sektörünün toplam ciro endeksi içerisindeki güçlü konumunu koruduğunu gösterdi.

Hizmet Sektörü Yüksek Büyümesini Korudu

Hizmet sektörü ciro endeksi Mayıs ayında yıllık bazda %34,8 arttı. Ulaştırma, konaklama, yiyecek-içecek hizmetleri, bilgi ve iletişim ile diğer hizmet faaliyetlerindeki hareketlilik, sektörün ciro performansını destekledi.

Hizmet sektöründe kaydedilen artış, ekonomik faaliyetlerin geniş bir alana yayıldığını ortaya koydu.

Mayıs Ayı Verileri Ekonomik Faaliyetlerde Süregelen Hareketliliği Gösterdi

Mayıs ayı ciro endeksi verileri, sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörlerinin tamamında yıllık bazda artış yaşandığını ortaya koydu. Toplam ciro endeksindeki aylık ve yıllık yükseliş, ekonomik faaliyetlerin farklı sektörlerde büyümesini sürdürdüğünü gösterirken, TÜİK tarafından açıklanan veriler sektörlerin ciro performansındaki güncel görünümü yansıttı.