QNB Invest Odak - QNB Araştırma

Temmuz Ayında Piyasaların Gündeminde Ne Var?

Temmuz ayına girilirken küresel piyasalarda jeopolitik gelişmeler ve merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentiler fiyatlamaların ana belirleyicisi olmaya devam ediyor. Türkiye tarafında ise yatırımcıların odağında enflasyon görünümü, TCMB’nin olası faiz indirimi süreci ve şirketlerin ikinci çeyrek finansal sonuçları yer alıyor.

Özellikle otomotiv ve çimento sektörlerindeki görünüm, yılın ikinci yarısında daha pozitif bir görüntü ortaya koyuyor. Raporda öne çıkan sektörleri ve beklentileri birlikte değerlendirelim.

Otomotiv Sektöründe Normalleşme Süreci Devam Ediyor

Haziran ayında Türkiye otomobil ve hafif ticari araç pazarı yıllık bazda %11,4 daralarak yaklaşık 105 bin adet seviyesinde gerçekleşti. İlk altı aylık dönemde ise toplam pazar %8,2 küçülürken satışlar 558 bin adet oldu.

Elektrikli otomobil satışları ilk yarıda yıllık bazda gerilemesine rağmen toplam binek araç satışları içerisindeki payını yaklaşık %19 seviyesine taşımayı başardı. Bu durum sektörün dönüşümünün devam ettiğini gösterirken, iç talepteki yavaşlama genel satış performansını sınırlamaya devam ediyor.

Şirket bazında bakıldığında;

TOFAŞ (TOASO) tarafında özellikle Egea modeli satışları olumlu katkı sağladı. Hafif ticari araç segmentinde yeni K0 modelinin güçlü büyümesi dikkat çekti.

Ford Otosan (FROTO) iç pazarda sınırlı ürün gamı nedeniyle zayıf görünümünü sürdürürken, hafif ticari araç tarafındaki güçlü pazar payı önemli destek olmaya devam etti.

Doğuş Otomotiv (DOAS) ise hafif ticari araç segmentinde pazar payını artırmayı başardı.

Mevcut veriler, otomotiv sektöründe pandemi sonrası oluşan olağanüstü talep döneminin ardından daha dengeli ve sürdürülebilir bir büyüme patikasına geçildiğine işaret ediyor.

Faiz İndirimi Beklentileri Otomotiv Talebini Destekleyebilir

Otomotiv sektörü açısından en önemli gündem maddelerinden biri TCMB'nin yılın ikinci yarısında yeniden başlayabilecek faiz indirimi süreci olacak.

Finansman maliyetlerinde yaşanabilecek olası düşüş;

• Taşıt kredilerine erişimi kolaylaştırabilir,
• Ertelenen otomobil talebini yeniden canlandırabilir,
• Özellikle binek araç satışlarında toparlanmayı destekleyebilir.

Bununla birlikte Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler ve küresel ekonomik görünüm yatırımcıların yakından takip ettiği risk unsurları arasında yer almaya devam ediyor.

Çimento Sektöründe İkinci Yarı Beklentileri Güçleniyor

Yılın ilk çeyreğinde sektör açısından zorlu bir dönem yaşandı.

• Yurt içi satışlar %11 gerilerken,
• İhracat yalnızca %1 büyüme gösterdi.
• Fiyat artışları enflasyonun altında kaldı.
• Artan petrokok maliyetleri üreticiler üzerinde önemli baskı oluşturdu.

Buna karşın ikinci çeyreğin başlamasıyla birlikte tablo kademeli olarak iyileşmeye başladı.

Nisan ayında;

• Yurt içi satışlar %14 arttı.
• İhracat %12 büyüdü.
• Çimento fiyatlarında çeyrek başından itibaren yaklaşık %11 artış görüldü.

Bu gelişmeler sektörün operasyonel görünümünde toparlanmaya işaret ediyor.

OYAK Çimento Öne Çıkıyor

Çimento sektöründe özellikle yılın ikinci yarısı için olumlu beklentiler bulunuyor.

Bu beklentileri destekleyen başlıca faktörler;

• TOKİ sosyal konut projelerinin başlayacak olması,
• Suriye'nin yeniden inşa sürecinin ihracata katkı sağlayabilecek olması,
• Enerji maliyetlerinde normalleşme beklentisi.

Bu görünüm doğrultusunda OYAK Çimento'nun mevcut değerlemesinin sektör ortalamalarına göre cazip olduğu değerlendiriliyor. Şirket yaklaşık 4,5x FD/FAVÖK çarpanıyla işlem görürken küresel benzerlerine göre yaklaşık %40 iskontolu seviyede bulunuyor.

Temmuz ayı itibarıyla piyasalarda en önemli tema, para politikasındaki olası normalleşme süreci olacak. Faiz indirimlerinin başlaması halinde iç tüketime duyarlı sektörlerde yeniden ivmelenme görülebilir.

Otomotiv sektöründe talep normalleşirken, çimento sektöründe ise ikinci yarıda operasyonel toparlanmanın hız kazanması bekleniyor. Jeopolitik gelişmeler ve küresel risk iştahı kısa vadede fiyatlamaları etkilemeye devam etse de, şirket bazlı seçici yaklaşımın önemini koruduğu bir döneme giriliyor.

Uzun vadeli yatırım perspektifinde güçlü bilanço yapısına sahip, operasyonel görünürlüğü yüksek ve cazip değerlemeyle işlem gören şirketler yatırımcıların radarında olmaya devam ediyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, 2026 yılı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı yarışmalarını duyurarak güneş ve rüzgar enerjisi yatırımlarına yönelik yeni bir süreci başlattı. Toplam 2.400 megavatlık kapasiteyi kapsayan yarışmalar, Türkiye'nin yenilenebilir enerji kurulu gücünü artırmaya yönelik uzun vadeli hedefleri doğrultusunda önemli bir adım olarak öne çıkıyor.

2026 YEKA Yarışmaları Kapsamında 2.400 Megavatlık Yeni Kapasite

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından açıklanan 2026 YEKA yarışmaları kapsamında, toplam 2.400 megavatlık yenilenebilir enerji kapasitesi yatırımcılara açıldı. Bu kapasitenin 900 megavatı güneş enerjisi santrallerine, 1.500 megavatı ise rüzgar enerjisi santrallerine ayrıldı.

YEKA modeli, büyük ölçekli yenilenebilir enerji yatırımlarının planlı şekilde hayata geçirilmesini amaçlayan uygulamalar arasında yer alıyor. Düzenlenen yarışmalarla birlikte hem yeni üretim kapasitesinin sisteme kazandırılması hem de enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Türkiye'nin Yenilenebilir Enerji Kurulu Gücü Artıyor

Türkiye'nin toplam kurulu elektrik gücü 125.000 megavatın üzerine ulaşmış durumda bulunuyor. Bu kapasitenin yaklaşık 78.000 megavatını yenilenebilir enerji kaynakları oluşturuyor.

Hidroelektrik, rüzgar, güneş, jeotermal ve biyokütle kaynaklarından oluşan yenilenebilir enerji portföyü, son yıllarda gerçekleştirilen yatırımlarla istikrarlı şekilde büyümeye devam ediyor. Özellikle güneş ve rüzgar enerjisinde devreye alınan yeni santraller, kurulu gücün artmasına katkı sağlıyor.

2035 Hedefi: 120.000 Megavat Yenilenebilir Enerji

Türkiye'nin enerji politikaları kapsamında belirlenen uzun vadeli hedeflerden biri, 2035 yılına kadar yenilenebilir enerji kurulu gücünü 120.000 megavata çıkarmak olarak açıklandı.

Bu hedef doğrultusunda güneş ve rüzgar enerjisi yatırımlarının hızlandırılması, iletim altyapısının güçlendirilmesi ve yeni YEKA yarışmalarının düzenlenmesi planlanıyor. Böylece elektrik üretiminde yenilenebilir enerji kaynaklarının payının artırılması ve enerji arzının çeşitlendirilmesi amaçlanıyor.

Başvurular 13 Ekim'de Alınacak

Bakanlık tarafından yayımlanan takvime göre, 2026 YEKA yarışmaları için başvurular 13 Ekim 2026 tarihinde kabul edilecek. Yarışmaların tamamlanmasının ardından uygun bulunan projelerin yatırım süreçlerinin başlatılması planlanıyor.

İhale sürecinde yatırımcıların teknik ve mali yeterlilik kriterlerini karşılaması beklenirken, projelerin belirlenen takvim doğrultusunda hayata geçirilmesi öngörülüyor.

YEKA Modeli Yenilenebilir Enerji Yatırımlarında Önemli Rol Üstleniyor

YEKA modeli, Türkiye'de büyük ölçekli yenilenebilir enerji projelerinin geliştirilmesini destekleyen uygulamalardan biri olarak uygulanıyor. Model kapsamında belirlenen alanlarda gerçekleştirilen yarışmalar sayesinde yatırım süreçlerinin planlı şekilde yürütülmesi ve üretim kapasitesinin artırılması hedefleniyor.

Son yıllarda düzenlenen güneş ve rüzgar enerjisi YEKA yarışmalarıyla çok sayıda proje yatırım aşamasına geçerken, yeni açıklanan 2026 yarışmaları da bu sürecin devamı niteliğinde değerlendiriliyor. Yeni kapasitenin devreye alınmasıyla birlikte Türkiye'nin yenilenebilir enerji üretim altyapısının daha da güçlenmesi bekleniyor.

Ticaret Bakanlığı, yerli üretimi desteklemek, istihdamı güçlendirmek ve cari açığın azaltılmasına katkı sağlamak amacıyla ithalat rejimi ve gümrük uygulamalarına yönelik yeni düzenlemeleri hayata geçirdi. Yapılan güncellemeler kapsamında gözetim uygulamalarının kapsamı genişletilirken, çeşitli ürün gruplarına ilişkin yeni esaslar yürürlüğe alındı.

İthalat Politikalarında Kapsamlı Güncelleme

Bakanlık tarafından yayımlanan yeni düzenlemeler kapsamında toplam 18 ürün grubuna ilişkin gözetim tebliğleri güncellendi. Bu çerçevede 10 ürün grubunda gözetim uygulamasında esas alınan birim fiyatlar yeniden belirlenirken, 8 ürün grubunda ise ilk kez gözetim kıymeti tespit edildi.

Yapılan değişikliklerle birlikte yürürlükte bulunan gözetim tebliği sayısı 192'ye yükseldi. Söz konusu düzenlemelerin, ithalat işlemlerinde güncel piyasa koşullarının dikkate alınmasını ve gözetim mekanizmasının daha etkin şekilde uygulanmasını amaçladığı belirtildi.

Gözetim Uygulamalarının Kapsamı Genişletildi

Gözetim uygulamaları, ithalatı gerçekleştirilen belirli ürün gruplarının yakından izlenmesini sağlayan ticaret politikası araçları arasında yer alıyor. Bakanlık tarafından yapılan son düzenlemelerle birlikte farklı sektörlerde yer alan ürünler için gözetim uygulamalarının kapsamı genişletildi.

Gözetim sistemi kapsamında belirlenen kıymet ve birim fiyatlar, ithalat işlemlerinde referans niteliği taşırken, uygulamanın dış ticaret verilerinin daha sağlıklı takip edilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.

Yerli Üretimin Desteklenmesine Yönelik Adımlar

Ticaret Bakanlığı, son dönemde dış ticaret politikalarında yerli üretimin korunmasına yönelik çeşitli uygulamaları hayata geçiriyor. Gözetim uygulamalarının güncellenmesinin yanı sıra, ihtiyaç duyulan sektörlerde damping önlemleri, korunma tedbirleri ve ilave gümrük vergilerine ilişkin düzenlemeler de belirli dönemlerde yürürlüğe alınıyor.

Bu kapsamda gerçekleştirilen son değişikliklerin de yerli üreticilerin rekabet koşullarının desteklenmesi, üretim kapasitesinin korunması ve istihdamın güçlendirilmesine yönelik dış ticaret politikalarının bir parçası olduğu ifade ediliyor.

Cari Açığın Azaltılmasına Katkı Sağlaması Hedefleniyor

Bakanlığın yaptığı düzenlemeler, dış ticaret dengesinin desteklenmesine yönelik politikalar kapsamında değerlendiriliyor. İthalatın yakından izlenmesi ve belirli ürün gruplarında gözetim uygulamalarının etkinleştirilmesiyle birlikte dış ticaret verilerinin daha sağlıklı analiz edilmesi ve cari açığın azaltılmasına katkı sağlanması hedefleniyor.

Son dönemde yürürlüğe alınan ithalat politikaları, özellikle üretim kapasitesi bulunan sektörlerde yerli sanayinin desteklenmesi ve ithalat kaynaklı rekabet koşullarının dengelenmesine yönelik uygulamalarla birlikte sürdürülüyor.

Düzenlemeler Uluslararası Ticaret Kuralları Çerçevesinde Hazırlandı

Ticaret Bakanlığı, söz konusu güncellemelerin uluslararası yükümlülükler dikkate alınarak hazırlandığını açıkladı. Düzenlemelerin, Dünya Ticaret Örgütü kuralları ile Avrupa Birliği Gümrük Birliği kapsamında yürürlükte bulunan yükümlülükler doğrultusunda oluşturulduğu bildirildi.

Bakanlık, dış ticaret politikalarında yerli üretimin desteklenmesi ile uluslararası ticaret kurallarına uyum arasında denge gözetilmeye devam edileceğini belirtirken, ithalat rejimine ilişkin düzenlemelerin ihtiyaçlar doğrultusunda güncellenmeyi sürdüreceğini ifade etti.

Türkiye ile Birleşik Krallık arasında devam eden Serbest Ticaret Anlaşması  müzakereleri, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin daha da güçlendirilmesini hedefliyor. Taraflar, mevcut ticaret hacmini artıracak yeni düzenlemeler üzerinde çalışmalarını sürdürürken, farklı sektörlerde iş birliğinin genişletilmesi de gündemde yer alıyor.

Ticaret Hacminin İki Katına Çıkarılması Hedefleniyor

Birleşik Krallık Ticaretten Sorumlu Devlet Bakanı Chris Bryant, Türkiye ile Birleşik Krallık arasında yürütülen Serbest Ticaret Anlaşması müzakereleri kapsamında yıllık ticaret hacminin mevcut seviyesinin iki katına çıkarılmasının hedeflendiğini açıkladı. Hâlihazırda iki ülke arasındaki ticaret hacmi 28 milyar İngiliz Sterlini seviyesinde bulunuyor.

Müzakereler, mevcut ticaret ilişkilerinin kapsamını genişletmenin yanı sıra yatırım, hizmetler ve yeni nesil ticaret alanlarını da kapsayacak şekilde ilerliyor. Taraflar, güncellenmiş anlaşmayla ekonomik iş birliğinin daha kapsamlı bir yapıya kavuşturulmasını amaçlıyor.

Öncelikli İş Birliği Alanları

Görüşmeler kapsamında raylı sistemler, lojistik, enerji ve sağlık sektörleri öncelikli alanlar arasında öne çıkıyor. Bu sektörlerde hem kamu hem de özel sektör yatırımlarının artırılması, teknoloji paylaşımının geliştirilmesi ve ticaretin kolaylaştırılması hedefleniyor.

Özellikle ulaştırma altyapısı ve enerji projelerinin, iki ülke arasındaki ekonomik iş birliğinin derinleşmesinde önemli rol üstlenmesi bekleniyor. Sağlık alanında ise tıbbi teknoloji, ilaç ve sağlık hizmetlerine yönelik ortak çalışmaların geliştirilmesi planlanıyor.

Altyapı Projelerine Finansman Desteği

Chris Bryant, Birleşik Krallık'ın ihracat kredi kuruluşu olan UK Export Finance aracılığıyla Türkiye'de yürütülen altyapı projelerine finansman desteği sağlandığını belirtti. Bu destek mekanizmasının, özellikle büyük ölçekli ulaşım ve altyapı yatırımlarında uluslararası finansmana erişimi kolaylaştırmayı amaçladığı ifade edildi.

Altyapı yatırımlarına yönelik finansman olanaklarının geliştirilmesi, iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin yanı sıra yatırım hacminin de artırılmasına katkı sağlayabilecek başlıklar arasında değerlendiriliyor.

Güncellenen Serbest Ticaret Anlaşmasının Kapsamı Genişliyor

Türkiye ile Birleşik Krallık arasında yürürlükte bulunan mevcut Serbest Ticaret Anlaşması, Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden ayrılmasının ardından ticari ilişkilerin kesintisiz devam etmesi amacıyla uygulanmaya başlamıştı. Devam eden müzakereler ise mevcut anlaşmanın kapsamının genişletilmesini hedefliyor.

Yeni dönemde dijital ticaret, hizmet ticareti, yatırımlar, sürdürülebilir kalkınma, yeşil dönüşüm ve tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi gibi başlıkların da müzakere sürecinde yer aldığı belirtiliyor. Böylece iki ülke arasındaki ekonomik iş birliğinin yalnızca mal ticaretiyle sınırlı kalmayarak daha geniş bir çerçevede ilerlemesi amaçlanıyor.