QNB Invest Odak - QNB Araştırma

Enerji Dönüşümünden Yapay Zekâya Uzanan Yapısal Talep Hikâyesi

Bakır, son dönemde küresel piyasalarda en çok konuşulan emtialardan biri haline geldi. Geçmişte ekonomik döngülerin bir göstergesi olarak anılan ve “Dr. Copper” lakabıyla bilinen bu metal, bugün artık sadece büyümenin değil; enerji dönüşümünün, teknolojik ilerlemenin ve stratejik ham madde ihtiyacının merkezinde yer alıyor.

Peki bakır fiyatları neden yükseliyor? Bu yükseliş geçici mi, yoksa yapısal bir hikâyeye mi dayanıyor?

Dr. Copper’dan Stratejik Metale: Bakırın Değişen Rolü

Bakır fiyatları uzun yıllar boyunca Çin gayrimenkul sektörü, altyapı yatırımları ve küresel ekonomik aktiviteyle birlikte yorumlandı. Ekonomi yavaşladığında bakır düşer, büyüme hızlandığında yükselirdi. Bu nedenle bakır, ekonominin nabzını tutan bir gösterge olarak görülürdü.

Ancak son yıllarda bu çerçeve önemli ölçüde değişti.

Bakır artık sadece bir sanayi metali değil;

• Enerji dönüşümünün,
• Elektrifikasyonun,
• Elektrikli araçların,
• Yapay zekâ ve veri merkezlerinin,
• Şebeke ve altyapı yatırımlarının vazgeçilmez girdisi konumunda.

Bu da bakırı döngüsel bir emtia olmaktan çıkarıp uzun vadeli yapısal talep hikâyesi olan stratejik bir metal haline getiriyor.

Talep Cephesi: Elektrikli Araçlar, Şebekeler ve Yapay Zekâ

Bakır fiyatlarını destekleyen en önemli unsur, talep tarafındaki güçlü ve kalıcı artış.

Elektrikli Araçlar

Bir elektrikli araç, içten yanmalı bir araca kıyasla 3–4 kat daha fazla bakır içeriyor. Batarya sistemleri, motorlar, kablolama ve şarj altyapısı bakır talebini doğrudan artırıyor.

Elektrik Şebekeleri ve Altyapı

Yenilenebilir enerji yatırımları arttıkça, elektrik iletim ve dağıtım altyapısının da genişletilmesi gerekiyor. Güneş, rüzgâr ve enerji depolama sistemleri, yüksek miktarda bakır kullanımını zorunlu kılıyor.

Yapay Zekâ ve Veri Merkezleri

Yapay zekâ odaklı veri merkezleri, yüksek enerji tüketimi ve yoğun kablolama gereksinimi nedeniyle bakır talebini yeni bir boyuta taşıyor. Bu alan, önümüzdeki yıllarda talep artışının en hızlı olduğu segmentlerden biri olarak öne çıkıyor.

Arz Tarafı: Esnek Olmayan ve Kırılgan Bir Yapı

Talep bu kadar güçlü artarken, bakır arzı aynı hızda genişleyemiyor.

Yeni Madenler Neden Gelmiyor?

• Yeni bir bakır madeninin devreye alınması 15 yıldan uzun sürebiliyor.
• Mevcut madenlerde cevher kalitesi düşüyor, üretim maliyetleri artıyor.
• Büyük ölçekli yeni projelerin sayısı sınırlı.

Coğrafi Yoğunlaşma ve Riskler

Küresel bakır üretiminin büyük bölümü Şili ve Peru gibi birkaç ülkede yoğunlaşmış durumda.

Bu da:

• Grevler,
• Çevresel düzenlemeler,
• Politik belirsizlikler nedeniyle arz kesintisi riskini artırıyor.

Sonuç olarak bakır piyasası, kronik arz açığı riskiyle karşı karşıya.

Düşük Stoklar, Tarife Riskleri ve Stratejik Öncelik

Bakır piyasasında fiyatları destekleyen diğer önemli unsurlar:

• Küresel stokların düşük seviyelerde seyretmesi,
• Ticaret savaşları ve tarife riskleri,
• Bakırın enerji güvenliği ve teknoloji yatırımları açısından stratejik bir metal olarak konumlanması.

Bu faktörler, kısa vadeli dalgalanmalara rağmen orta–uzun vadede fiyatları destekleyen yapısal bir zemin oluşturuyor.

Bakır Fiyatlarında Yükseliş Sürdürülebilir mi?

Mevcut tabloya bakıldığında:

• Talep güçlü ve çok kaynaklı,
• Arz tarafı esnek değil,
• Yatırım döngüsü uzun ve maliyetli,
• Jeopolitik ve çevresel riskler yüksek.

Bu da bakır piyasasında yapısal bir yükseliş potansiyeline işaret ediyor. Kısa vadeli düzeltmeler yaşansa bile, orta–uzun vadede bakırın yatırımcı radarında kalmaya devam etmesi bekleniyor.

Bakır Yatırımı Nasıl Yapılır? | QNB Invest ile Bakır İşlemleri

Forex’te Bakır İşlemleri

QNB Invest ile Forex piyasasında bakır fiyatlarına dayalı işlemler gerçekleştirebilir, fiyat hareketlerini çift yönlü değerlendirebilirsiniz. Forexte işlem gören bakır ürünleri en yakın vadeli Comex bakır fiyatlarını baz aldığı için herhangi bir swap maliyetine katlanmazsınız. Forex bakır işlemlerinde vade sonları 3’er ayda bir olmakta beraber, vade sonuna yaklaşıldığında QNB Invest tarafından en seri iletişim araçları yoluyla bilgilendirmeler de yapılmaktadır.

Bakır ETF’lerine Erişim

Bakıra dayalı borsa yatırım fonları (ETF’ler) ağırlıklı olarak yurt dışı borsalarda işlem görmektedir. Bu ürünlere yatırım yapmadan önce:

• Kendi risk profilinizi,
• Emtia ve döviz bazlı dalgalanmaları,
• Uzun vadeli yatırım hedeflerinizi dikkate almanız önemlidir.

QNB Invest’in sunduğu yurt dışı piyasa erişimi ve yatırım platformları sayesinde, global sermaye piyasalarında işlem gören bakır odaklı ETF’lere yönelik yatırım imkânlarını detaylı şekilde inceleyebilir; yatırım kararınızı almadan önce yatırım danışmanınızla görüşebilirsiniz.

Aralık ayı TÜFE verisi, piyasa beklentilerinin altında gelerek dezenflasyon sürecine dair olumlu bir sinyal verdi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Aralık ayında enflasyon aylık bazda %0,89 artış gösterdi. Bu seviye, piyasa beklentisi olan %0,98’in altında gerçekleşti.

Bir önceki yılın aynı ayında enflasyonun %1,03 olduğu hatırlanırsa, Aralık verisi yıllık karşılaştırma açısından da daha ılımlı bir görünüme işaret ediyor. Bu sonuçla birlikte yıllık TÜFE, Kasım ayındaki %31,07 seviyesinden %30,89’a geriledi.

Ana Harcama Gruplarında Görünüm

Enflasyon sepetinde en yüksek ağırlığa sahip ana harcama grupları incelendiğinde, fiyat hareketlerinin ayrıştığı görülüyor.

• Gıda ve alkolsüz içecekler:
  Aylık bazda %1,99 artış kaydederken, yıllık artış %28,31 seviyesinde gerçekleşti. Gıda fiyatları enflasyon üzerindeki ana risk unsurlarından biri olmaya devam ediyor.
  
  
• Ulaştırma:
  Aylık bazda %1,03 düşüş yaşanırken, yıllık artış %28,44 seviyesinde kaldı. Akaryakıt fiyatlarındaki oynaklık bu kalemde belirleyici olmaya devam ediyor.
  
  
• Konut:
  Aylık %1,39 artış gösteren konut fiyatları, yıllık bazda %49,45 ile yüksek seyrini korudu. Konut kalemi, enflasyonun katı bileşenleri arasında yer almaya devam ediyor.

Enflasyona Katkı Sağlayan Diğer Kalemler

Aylık bazda, ana gruplar dışında enflasyonu yukarı çeken bazı alt kalemler öne çıktı:

• Lokanta ve Oteller: Aylık %1,51 artış ile TÜFE’ye 13 baz puan katkı
• Ev Eşyası: Aylık %1,56 artış ile 11 baz puan katkı
• Haberleşme: Aylık %2,91 artış ile 9 baz puan katkı

Yıllık bazda ise Aralık 2025 itibarıyla en yüksek fiyat artışları şu kalemlerde görüldü:

• Eğitim: %66,27
• Konut: %49,45
• Lokanta ve Oteller: %34,11

Kısa vadede dezenflasyon sinyalleri güçlenirken, yapışkan fiyatlar ve hizmet enflasyonu orta vadede risk unsuru olmaya devam ediyor.

İstanbul Ticaret Odası (İTO) verilerine göre Aralık ayında İstanbul’da perakende fiyatlar aylık bazda %1,2 artış kaydetti. Aynı dönemde toptan fiyatlar ise %0,9 yükseldi. Böylece yılın son ayında enflasyonist baskıların, önceki aylara kıyasla daha sınırlı da olsa devam ettiği görülüyor.

Yıllık Enflasyon Görünümü Nasıl?

Aralık ayı itibarıyla İstanbul’da yıllık perakende fiyat artışı %37,7 seviyesine ulaştı. Toptan fiyatlarda ise yıllık artış %23,3 olarak gerçekleşti. Perakende ve toptan fiyatlar arasındaki fark, maliyet artışlarının tüketici fiyatlarına kademeli olarak yansımaya devam ettiğine işaret ediyor.

Bu görünüm, özellikle:

• Gıda ve temel tüketim ürünleri
• Hizmet kalemleri
• Kira ve ulaştırma başlıkları üzerinden fiyat baskılarının halen canlı olduğunu gösteriyor.

Toptan ve Perakende Fiyatlar Arasındaki Fark Ne Anlama Geliyor?

Toptan fiyatlardaki yıllık artışın perakendeye kıyasla daha düşük seyretmesi, önümüzdeki dönemde maliyet yönlü baskıların sınırlanabileceğine dair bir sinyal olarak okunabilir. Ancak perakende fiyatların halen yüksek bir yıllık artış oranına sahip olması, enflasyonun katılık gösterdiğini ortaya koyuyor.

Bu durum, hem tüketici davranışları hem de para politikası açısından yakından takip edilen bir başlık olmaya devam ediyor.

Piyasalar ve Politika Beklentileri Açısından Önemi

İstanbul perakende fiyat endeksi, Türkiye geneli enflasyon eğilimi için öncü göstergelerden biri olarak kabul ediliyor. Aralık ayı verileri:

• Enflasyonda sert bir ivmelenme olmadığını
• Ancak fiyat artışlarının tamamen sona ermediğini gösteriyor. Bu tablo, Merkez Bankası’nın temkinli duruşunu destekleyen bir veri seti olarak değerlendirilebilir.

Aralık ayında İstanbul’da perakende ve toptan fiyatlar artmaya devam ederken, yıllık bazda yüksek seviyeler korunuyor. Enflasyondaki ana eğilimde belirgin bir kırılma için, önümüzdeki aylarda hem iç talep hem de maliyet kanalı dikkatle izlenecek.

ASELSAN (ASELS), savunma sanayii tarafında güçlü sipariş akışını sürdürmeye devam ediyor. Şirket, deniz platformları muharebe sistemleri kapsamında Askerî Fabrika ve Tersane İşletme A.Ş. (ASFAT) ile 225 milyon Avro tutarında yeni bir sözleşme imzaladığını duyurdu.

Söz konusu sözleşme; Elektronik Harp sistemleri ve Radar sistemlerini de kapsayan, yüksek katma değerli ve teknoloji yoğun çözümleri içeriyor. ASELSAN’ın denizcilik ve savunma elektroniği alanındaki yetkinliğini bir kez daha ortaya koyan bu anlaşma, şirketin uzun vadeli gelir görünümü açısından da önemli bir sinyal niteliğinde.

Teslimatlar 2026–2030 Döneminde

Açıklamaya göre, sözleşme kapsamında yer alan sistemlerin teslimatlarının 2026–2030 yılları arasında gerçekleştirilmesi planlanıyor. Bu zamanlama, ASELSAN’ın sipariş bakiyesini güçlendirirken, önümüzdeki yıllara yayılan sürdürülebilir gelir akışını da destekliyor.

Uzun vadeye yayılan projeler, özellikle savunma sanayii şirketlerinde:

• Gelir öngörülebilirliğini artırıyor
• Nakit akışının dengelenmesine katkı sağlıyor
• Karlılık tarafında görünürlüğü güçlendiriyor

Finansallara Etkisi Nasıl Okunmalı?

225 milyon Avro büyüklüğündeki bu sözleşmenin, ASELSAN’ın gelirleri üzerinde pozitif etki yaratması bekleniyor. Özellikle:

• Avro bazlı gelir yapısı
• Yüksek teknoloji içeren ürün gamı
• Devlet destekli ve stratejik projeler şirketin marjlarını ve operasyonel dayanıklılığını destekleyen unsurlar olarak öne çıkıyor.

ASELSAN’ın son dönemde artan sözleşme haberleri, savunma sanayiine yönelik küresel talep artışıyla birlikte değerlendirildiğinde, şirketin uzun vadeli büyüme hikâyesini güçlendiren bir çerçeve sunuyor.

Bu sözleşme, ASELSAN için:

• Sipariş portföyünü güçlendiren
• Orta–uzun vadeli gelir görünürlüğü sağlayan
• Savunma ve deniz platformları segmentindeki konumunu pekiştiren olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Piyasa tarafında, bu tarz yüksek tutarlı ve uzun vadeli sözleşmelerin, hisseye yönelik algıyı destekleyici etkisi yakından izlenmeye devam edecektir.