QNB Invest Odak - QNB Araştırma

Türkiye’de tüketim alışkanlıklarında dikkat çekici bir dönüşüm yaşanıyor. 2025 yılında Türk vatandaşlarının yurt dışı alışveriş harcamaları %67 artarak 699,7 milyar TL’ye yükseldi. Bu tutar, ilk kez Türkiye’ye gelen turistlerin yaptığı harcamaların üzerine çıkarak önemli bir eşik aşılmasına işaret etti.

Harcama Dengesi Tersine Döndü

Açıklanan veriler, yurt içi ve yurt dışı harcama dengesi açısından belirgin bir ayrışmayı ortaya koyuyor. Yurt dışı alışveriş harcamalarında güçlü artış görülürken, Türkiye’de yabancıların yaptığı harcamalar yalnızca %6 artış gösterdi.

Bu tablo, hem iç talep dinamikleri hem de fiyatlama davranışları açısından önemli sinyaller içeriyor.

Artışın Arkasındaki Nedenler

Yurt dışı alışveriş harcamalarındaki sert yükselişin arkasında birkaç temel faktör öne çıkıyor:

• Enflasyon, yurt içi fiyatları yukarı taşırken
• Türkiye ile yurt dışı arasındaki fiyat farklarının açılması,
• Özellikle giyim, elektronik ve lüks tüketim ürünlerinde yurt dışının daha cazip hale gelmesi, tüketicileri alışveriş tercihlerinde yön değiştirmeye itti.

Bu eğilim, sadece turistik harcamalarla sınırlı kalmayıp, planlı alışveriş ve e-ticaret kanallarını da kapsayacak şekilde genişledi.

Ekonomi ve Sektörler Açısından Ne Anlama Geliyor?

Söz konusu gelişme;

• Yurt içi perakende sektörü üzerinde baskı oluşturabilir
• Cari denge ve döviz çıkışı açısından izlenmesi gereken bir başlık haline gelebilir
• Tüketici davranışlarında kalıcı bir değişimin sinyali olabilir

Özellikle fiyatlama gücü zayıf olan sektörlerde, bu eğilimin marjlar ve satış hacimleri üzerinde etkili olması beklenebilir.

2025 yılında yurt içi tüketicilerin yurt dışı alışveriş harcamalarının rekor seviyeye ulaşması, yüksek enflasyon ortamında tüketicinin fiyat duyarlılığının arttığını gösteriyor. Bu eğilimin devam edip etmeyeceği, önümüzdeki dönemde enflasyon görünümü ve fiyat farklarının seyrine bağlı olacak.

Türkiye otomotiv pazarında elektrikli araçlara geçiş süreci belirgin şekilde hız kazanıyor. 2025 yılında elektrikli otomobil satışları %82 artış göstererek pazar payını %17,7 seviyesine taşıdı. Bu güçlü büyüme, otomotiv sektöründe tüketici tercihlerinin kalıcı biçimde değişmeye başladığına işaret ediyor.

Elektrikli ve Hibrit Araçların Payı Artıyor

Elektrikli araçların yanı sıra hibrit otomobillerin pazar payında da artış yaşandı. Buna karşılık:

• Benzinli
• Dizel

araç satışlarında gerileme kaydedildi. Bu tablo, içten yanmalı motorlu araçların pazardaki ağırlığının kademeli olarak azaldığını gösteriyor.

Artan yakıt maliyetleri, çevresel regülasyonlar ve teknolojik gelişmeler, tüketicilerin daha düşük işletme maliyetine sahip alternatiflere yönelmesini destekliyor.

Elektrikli Dönüşümün Arkasındaki Dinamikler

Elektrikli araç satışlarındaki güçlü artışta:

• Şarj altyapısının yaygınlaşması
• Model çeşitliliğinin artması
• Toplam sahip olma maliyetinin daha rekabetçi hale gelmesi önemli rol oynuyor. Özellikle şehir içi kullanımda elektrikli araçların sunduğu avantajlar, talebi destekleyen başlıca unsurlar arasında yer alıyor.

2026 Görünümü: Yeni Modeller Geliyor

2026 yılında Türkiye pazarına yeni elektrikli modellerin sunulması bekleniyor. Bu durum:

• Elektrikli araç penetrasyonunun daha da artmasına
• Fiyat rekabetinin güçlenmesine
• Pazarın daha geniş bir tüketici kitlesine yayılmasına katkı sağlayabilir.

Model çeşitliliğindeki artışın, elektrikli araçların toplam otomotiv satışları içindeki payını önümüzdeki dönemde daha yukarı taşıması bekleniyor.

Sektör ve Piyasa Açısından Değerlendirme

Elektrikli dönüşümün hızlanması;

• Otomotiv üreticileri ve distribütörleri
• Batarya ve şarj altyapısı yatırımları
• Enerji ve teknoloji odaklı şirketler açısından orta ve uzun vadede yeni fırsat alanları yaratıyor. Aynı zamanda geleneksel araç segmentlerinde faaliyet gösteren şirketler için dönüşüm baskısını artırıyor.

2025 verileri, Türkiye otomotiv pazarında elektrikli ve hibrit araçların artık niş bir segment olmaktan çıktığını gösteriyor. 2026’da yeni modellerin devreye girmesiyle birlikte, elektrikli dönüşümün hız kazanarak devam etmesi bekleniyor.

2026 yılına enflasyon cephesinde güçlü bir başlangıç yapıyoruz. 57 alt kategori ve 200 bini aşkın ürün fiyatı üzerinden yaptığımız hesaplamalar, Ocak 2026 TÜFE artışının aylık %4,48 seviyesinde gerçekleşebileceğine işaret ediyor.

Bu tahmin, %4,32’lik piyasa beklentisinin üzerinde bulunuyor ve yılın ilk ayında enflasyon görünümünün beklentilerden daha dirençli seyredebileceğine işaret ediyor.

Sağlık: Kur Ayarlaması Enflasyonu Yukarı Taşıdı

Ocak ayında en sert fiyat artışı Sağlık kategorisinde gözlemleniyor. Aralık ortasında ilaç fiyatlandırmasında kullanılan düzeltilmiş Avro kurunun 21,67’den 25,33’e yükseltilmesi, ilaç fiyatlarını doğrudan yukarı çekti. Yerli ve ithal tıbbi ürünlerdeki bu artışlar, sağlık hizmetleri ve ekipman fiyatlarına da yansıdı.

Bu çerçevede sağlık grubunda aylık %16,53 artış hesaplıyor, manşet enflasyona 55 baz puan katkı bekliyoruz.

Lokanta & Oteller: Ücret ve Gıda Maliyeti Etkisi

Ocak ayında lokanta ve oteller kategorisinde fiyat artışlarının merkezinde menü fiyatları yer alıyor. Devam eden gıda enflasyonu ve asgari ücret artışının hizmet maliyetlerine yansıması, menü fiyatlarını yukarı taşıdı.

Menü fiyatlarında %7,8, kategori genelinde ise %7,21’lik aylık artış öngörüyoruz. Oteller tarafında ise kış turizmi etkisi sınırlı kalıyor.

Gıda: Enflasyonun Ana Sürükleyicisi

Ocak ayının en belirleyici kalemi Gıda ve Alkolsüz İçecekler oldu. Özellikle meyve ve sebze grubunda %12,8’lik artış, mazot ve gübre fiyatlarındaki yükselişin üretim ve lojistik maliyetler üzerinden fiyatlara yansıdığını gösteriyor.

Kategori genelinde %6,51’lik aylık artış, manşet enflasyona 162 baz puan katkı ile gıdayı açık ara en büyük sürükleyici konumuna taşıyor.

Ulaştırma: Akaryakıt ve Otomobil Fiyatları

Ulaştırma grubunda akaryakıt fiyatlarında yaklaşık %5, otomobil fiyatlarında ise %3,4 civarında artış gözlemliyoruz. Diğer alt kalemlerde belirgin bir hareket olmamakla birlikte, kategori genelinde %3,61’lik aylık artış hesaplıyoruz.

Konut: Kira Etkisi Devam Ediyor

Ocak ayı kira sözleşmelerinin yoğun yenilendiği bir dönem olması nedeniyle kira kalemi belirleyici oluyor. Kira artışını %5,93 olarak hesaplıyor, bu artışın tek başına manşet enflasyona yaklaşık 40 baz puan katkı sağlayacağını öngörüyoruz.

Konut kategorisi genelinde aylık artış %3,19 seviyesinde.

Diğer Kategoriler

• Haberleşme: %3,11
• Eğitim: %2,53
• Ev Eşyası: %2,24
• Eğlence & Kültür: %1,62
• Alkollü İçecekler & Tütün: %0,62
• Çeşitli Mal ve Hizmetler: %-0,21
• Giyim & Ayakkabı: %-0,59 (sezon indirimleri etkili)

Yıllık Enflasyon ve 2026 Görünümü

Aralık ayında TÜFE aylık %0,89, yıllık ise %30,89 ile yılı tamamladı. Ocak ayında beklediğimiz %4,48’lik artış, yıllık enflasyonu %30,21 seviyesine çekebilir.

Ancak gıda enflasyonunun mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi, 2026’ya yüksek bir bazdan başlanmasına neden oluyor. Yapılan hesaplamalar, 2026 yıl sonu enflasyonunu %23,40 seviyesinde öngörüyor. Bu oran, TCMB’nin %13–%19 tahmin aralığının üzerinde.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, Türkiye’nin ülke kredi notu görünümünde yaptığı iyileşmenin ardından, dokuz Türk bankasının kredi notu görünümünü “Durağan”dan “Pozitif”e yükseltti. Söz konusu bankaların kredi notları “BB-” seviyesinde teyit edildi.

Ülke Notu Görünümünün Ardından Gelen Adım

Fitch’in bankalara yönelik bu görünüm güncellemesi, Türkiye’nin ülke kredi notu görünümündeki iyileşmeyi takiben gerçekleşti. Bu durum, bankacılık sektörünün kredi profili ile ülke riskinin yüksek korelasyon içinde değerlendirildiğini bir kez daha ortaya koyuyor.

Kredi notu seviyelerinde herhangi bir değişiklik yapılmazken, görünümün “Pozitif”e çekilmesi:

• Orta vadeli risk algısında iyileşmeye
• Makroekonomik dengelerde daha istikrarlı bir seyre
• Bankaların faaliyet ortamına ilişkin beklentilerde toparlanmaya işaret ediyor.

Bankalar Tarafında Beklentiler

Bu çerçevede sektör genelinde:

• Aktif kalitesine ilişkin risklerin daha yönetilebilir görülmesi
• Sermaye yeterliliği ve likidite görünümünün korunması
• Fonlama koşullarına ilişkin algının kademeli olarak iyileşmesi ön plana çıkıyor.

ABD Merkez Bankası Fed, yılın ilk FOMC toplantısında politika faizini piyasa beklentilerine paralel şekilde %3,50–%3,75 aralığında sabit bıraktı. Kararın ardından ABD hisse senedi endeksleri günü yatay kapanışlarla tamamlarken, metindeki ton ve FED Başkanı Jerome Powell’ın açıklamaları piyasalarda dikkatle takip edildi.

Karar Detayları: Oy Dağılımı Dikkat Çekti

Faiz kararı 10 oya karşı 2 oyla alındı. Stephen Miran ve FED Başkanlığı için adı geçen Christopher Waller, faiz indirimi yönünde oy kullanan isimler oldu. Bu durum, FED içinde sınırlı da olsa erken gevşeme tartışmalarının devam ettiğine işaret etse de, genel duruşun temkinli kaldığı görülüyor.

Karar Metninde Önemli Değişiklikler

FED  karar metninde yapılan dil değişiklikleri, piyasaların odaklandığı ana başlıklardan biri oldu.

• İstihdam piyasasına ilişkin “aşağı yönlü riskler artıyor” ifadesi metinden çıkarıldı, yerine istihdamda stabilizasyon sinyalleri verildi.
• Enflasyon tarafında daha önce kullanılan “yılın başlarında yükseldi” ifadesi kaldırılırken, “bir miktar yüksek seyrediyor” ifadesi eklendi.

Bu değişiklikler, FED’in enflasyon ve istihdam cephesinde acil bir politika değişikliği ihtiyacı görmediğine işaret ediyor.

Büyüme Vurgusu Ön Plandaydı

Karar metninde ve basın toplantısında ekonomik büyümenin sağlam seyrettiği vurgusu öne çıktı. FED Başkanı Jerome Powell, açıklamalarında mevcut göstergelerin büyüme tarafında güçlü bir toparlanmaya işaret ettiğini belirtti.

Bu mesajlar, FED’in faiz indirimi konusunda aceleci davranmayabileceği algısını destekledi.

Piyasa Tepkisi: Dolar Güçlendi, İndirim Beklentileri Geri Çekildi

Toplantı sonrasında:

• Faiz indirim beklentilerinde hafif geri çekilmeler izlendi.
• Dolar Endeksi (DXY) %0,54 değer kazanarak toparlanma eğilimi gösterdi.

Bu hareket, FED’in mesajlarının piyasa beklentilerine kıyasla bir miktar daha şahin algılandığını ortaya koydu.

ABD Hisse Senetlerinde Sektörel Ayrışma

S&P 500 Endeksi’nde yalnızca 4 sektör günü pozitif bölgede tamamladı:

• Enerji: %0,74
• Teknoloji: %0,62
• Ham madde: %0,17
• Telekomünikasyon: %0,08

Negatif tarafta ise:

• Gayrimenkul
• Zaruri tüketim
• Sağlık
• İsteğe bağlı tüketim en zayıf performans gösteren sektörler oldu. Bu tablo, faizlerin uzun süre yüksek kalabileceği beklentisinin faiz hassasiyeti yüksek sektörler üzerinde baskı yarattığını gösteriyor.

FED, bu toplantıda politika faizini sabit bırakırken, karar metni ve Powell’ın açıklamaları ekonomik aktivitenin güçlü seyrettiği ve faiz indirimleri konusunda acele edilmeyeceği mesajını verdi. Piyasa fiyatlamalarında da bu tonun etkisiyle temkinli bir görünüm öne çıktı.