Bireysel Emeklilik Sistemi’nde (BES) devlet katkı payı %30’dan %20’ye düşürüldü. Daha önce taslak olarak gündeme gelen düzenleme, Resmî Gazete’de yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi. Değişiklik, hem tasarruf sahiplerini hem de sermaye piyasalarını yakından ilgilendiriyor.
Mevcut BES Yapısı Nasıl İşliyordu?
Türkiye’de otomatik katılım ve BES kapsamında:
- Çalışanlar maaşlarının %3’ünü BES’e katkı olarak ödüyor,
- Bu tutar üzerinden %30 devlet katkısı sağlanıyordu,
- Sisteme dahil olan çalışanların yaklaşık %45’i BES’te kalmayı tercih ediyor.
Yeni düzenleme ile birlikte devlet katkı oranı %20’ye indirilmiş oldu.
BES Fonlarının Büyüklüğü ve Piyasa Etkisi
2025’in ilk 9 ayı (9A25) itibarıyla:
- Toplam BES fon büyüklüğü: yaklaşık 32 milyar ABD Doları
- Hisse senedi piyasasına yönlenen tutar: yaklaşık 8 milyar ABD Doları
- Devlet katkısı fonları: yaklaşık 4,3 milyar ABD Doları
Deprem sonrası yapılan düzenleme ile BES fonlarında asgari hisse senedi oranı %10’dan %30’a yükseltilmiş, fiili oran ise yaklaşık %35 seviyelerinde seyretmişti.
Bu çerçevede:
- BES + devlet katkısı fonlarının toplam hisse senedi pozisyonu yaklaşık 9,3 milyar ABD Doları
- Bu tutar, BIST serbest dolaşımdaki piyasa değerinin %8,1’ine karşılık geliyor.
Yeni Düzenleme Borsayı Nasıl Etkileyebilir?
Toplu BES çıkışları yaşanmadığı varsayımıyla, hisse senedi piyasasına yıllık girişler yaklaşık 700 milyon ABD Dolarından 465 milyon ABD Dolarına gerileyebilir.
Bu da kısa vadede piyasa üzerindeki etkinin sınırlı kalabileceğine işaret ediyor.
Asıl Hikaye: 2026’da Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES)
Asıl kritik başlık ise 2026 gündemindeki Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES).
Orta Vadeli Program kapsamında:
- 2026’nın ikinci yarısında TES düzenlemesi hayata geçirilirse,
- Toplam brüt ücretler üzerinden %3’lük kesintiyle yıllık yaklaşık 15,6 milyar ABD Doları tutarında yeni bir tasarruf havuzu oluşabilir.
Mevcut BES portföy dağılımları dikkate alındığında:
- Bunun yaklaşık %25’i (3,9 milyar ABD Doları) hisse senedi piyasasına yönelebilir,
- Devlet katkısı tarafının da ilave 1,0 milyar ABD Doları civarında hisse senedi talebi yaratma potansiyeli bulunuyor.
BES’te devlet katkısının %20’ye düşürülmesinin kısa vadeli piyasa etkisi sınırlı, ancak 2026’da TES’in devreye girmesi, hisse senedi piyasası açısından orta-uzun vadede güçlü bir pozitif katalizör olabilir.
Bu nedenle yatırımcıların yalnızca mevcut düzenlemeye değil, önümüzdeki yıl şekillenecek emeklilik reformlarına da odaklanması kritik önem taşıyor.