QNB Invest Odak - QNB Araştırma

Kasım’25 döneminde ticaret ve perakende satış hacmi, iç talepteki canlılığın sürdüğüne işaret eden bir performans sergiledi. TÜİK verilerine göre ticaret satış hacmi aylık bazda %0,5, yıllık bazda ise %7,1 artış kaydetti.

Bu görünüm, sıkı para politikasına rağmen tüketim tarafında tam bir kırılma yaşanmadığını, talebin daha dengeli bir yapıya evrildiğini gösteriyor.

Aylık Artış: Talepte Yumuşak Ama Süreklilik Gösteren Bir Momentum

Aylık bazda kaydedilen %0,5’lik artış, hızlı bir ivmelenmeden ziyade:

• Kontrollü tüketim,
• Ertelenmiş talebin kademeli devreye girmesi,
• Kampanya ve indirim dönemlerinin etkisi gibi faktörlerin satış hacmini desteklediğine işaret ediyor.

Bu tablo, iç talepte sert bir daralma yerine yumuşak iniş senaryosunun güç kazandığını gösteriyor.

Yıllık Bazda %7,1 Artış Ne Anlama Geliyor?

Yıllık bazda %7,1’lik artış, enflasyondan arındırılmış reel satış hacminin hâlâ pozitif bölgede kaldığını ortaya koyuyor. Özellikle:

• Perakende,
• Toptan ticaret,
• Dağıtım zinciri tarafında aktivitenin korunması, büyüme kompozisyonunun iç talep ayağının tamamen zayıflamadığını gösteriyor.

Büyüme ve Enflasyon Dengesi Açısından Okuma

Ticaret satış hacmindeki artış:

• Büyümenin sert şekilde yavaşlamadığını,
• Enflasyonla mücadele sürecinde talep tarafında kontrollü bir dengelemenin sağlandığını,
• Ekonominin “soğuma” değil, dengeye gelme sürecinde olduğunu işaret ediyor.

Bu durum, politika yapıcılar açısından pozitif bir geçiş süreci sinyali olarak okunabilir.

Piyasalar İçin Ne Söylüyor?

Ticaret ve perakende satış hacmindeki bu görünüm:

• Perakende ve hızlı tüketim hisseleri için destekleyici,
• Bankacılık tarafında kredi talebinin korunmasına yönelik pozitif,
• Genel ekonomik aktivite açısından nötr-pozitif bir tablo sunuyor.

Kasım ayı verileri, ticaret ve perakende satış hacminde ılımlı ama sürdürülebilir bir artışa işaret ediyor. İç talep tarafında sert bir daralma yerine, dengeleyici bir yavaşlama senaryosunun öne çıktığı görülüyor. Bu görünüm, yılın son çeyreğine girerken büyüme dinamikleri açısından olumlu bir zemin sunuyor.

Uluslararası Yatırımcılar Derneği (YASED) verilerine göre, 2025 yılının ilk 11 ayında Türkiye’ye gelen doğrudan yabancı yatırımlar (FDI) toplamda 12,4 milyar ABD Doları seviyesinde gerçekleşti. Bu rakam, küresel belirsizliklerin ve sıkı finansal koşulların devam ettiği bir dönemde, Türkiye’ye yönelik uzun vadeli yatırım iştahının korunduğuna işaret ediyor.

En Fazla Yatırım Bilgi ve İletişim Sektörüne

Sektörel dağılıma bakıldığında, bilgi ve iletişim teknolojileri (ICT) doğrudan yabancı yatırımlarda ilk sıraya yerleşti. Yazılım, veri merkezleri, bulut hizmetleri ve dijital altyapı yatırımları, Türkiye’nin bu alandaki bölgesel merkez olma potansiyelini güçlendiren ana başlıklar arasında öne çıkıyor.

Bu eğilim:

• Dijital dönüşüm,
• Yapay zekâ ve veri odaklı iş modelleri,
• Genç ve teknolojiye adapte iş gücü gibi yapısal faktörlerle uyumlu bir görünüm sunuyor.

Yatırım Kompozisyonu Neyi Anlatıyor?

DYY tarafındaki bu tablo, klasik yeşil alan (greenfield) yatırımlarının yanı sıra:

• Şirket satın almaları,
• Stratejik ortaklıklar,
• Teknoloji transferi odaklı girişimler üzerinden Türkiye’nin küresel değer zincirine daha fazla entegre olduğunu gösteriyor.

Özellikle bilgi ve iletişim sektörüne yönelen yatırımlar, yüksek katma değerli üretim ve ihracat potansiyeli açısından pozitif bir sinyal olarak değerlendiriliyor.

Makro Perspektif: Neden Önemli?

Doğrudan yabancı yatırımlar:

• Cari açığın finansman kalitesini artırır,
• Döviz girişini kalıcı hâle getirir,
• İstihdam ve verimlilik artışını destekler. 11A25 döneminde ulaşılan 12,4 milyar dolarlık yatırım, portföy yatırımlarına kıyasla daha istikrarlı ve uzun vadeli bir sermaye girişini temsil etmesi açısından kritik önem taşıyor.

Önümüzdeki Döneme Dair Beklentiler

Para politikası görünümünün öngörülebilirliğinin artması, finansal istikrarın güçlenmesi ve yapısal reform adımları; önümüzdeki dönemde:

• Teknoloji,
• Enerji,
• Savunma sanayi,
• Lojistik gibi alanlarda doğrudan yabancı yatırımların hız kazanmasına zemin hazırlayabilir.

2025’in ilk 11 ayındaki 12,4 milyar dolarlık doğrudan yabancı yatırım, Türkiye ekonomisinin orta–uzun vadeli potansiyeline olan güvenin sürdüğünü gösteriyor. Özellikle bilgi ve iletişim sektörüne yönelen sermaye, büyümenin niteliği açısından olumlu bir sinyal sunuyor. 

TÜİK tarafından yayımlanan Kasım 2025 İnşaat Maliyet Endeksi verileri, sektördeki maliyet baskısının devam ettiğine işaret ediyor. Buna göre inşaat maliyetleri aylık bazda %1,1 artarken, yıllık artış %23,9 seviyesinde gerçekleşti.

Özellikle işçilik maliyetlerindeki yüksek artış, konut ve altyapı projeleri açısından maliyet görünümünü belirleyen ana unsur olmaya devam ediyor.

Malzeme ve İşçilik Ayrışması Netleşiyor

Alt kırılımlar incelendiğinde:

• Malzeme endeksi yıllık bazda %20,5 artış kaydetti.
• İşçilik endeksi ise %31,0 ile belirgin şekilde daha yüksek bir artış gösterdi.

Bu tablo, son dönemde asgari ücret artışları, nitelikli işgücü maliyetleri ve taşeron fiyatlamalarının, inşaat maliyetlerini yukarı yönlü iten temel faktörler olduğunu ortaya koyuyor.

Konut Fiyatları Üzerindeki Etki

İnşaat maliyetlerindeki artış:

• Yeni konut arzının maliyetini yükseltiyor,
• Müteahhitlerin fiyatlama davranışlarını etkiliyor,
• Konut fiyatlarında aşağı yönlü esnekliği sınırlıyor.

Özellikle büyükşehirlerde arsa maliyetleriyle birleşen bu baskı, konut fiyatlarında yüksek seviyelerin korunmasına neden oluyor. Bu durum, talepte dönemsel yavaşlamalara rağmen fiyatların kalıcı olarak gerilemesini zorlaştırıyor.

Sektör ve Makro Görünüm

Yıllık maliyet artışının %23,9 seviyesinde kalması, genel enflasyonun altında bir hızlanmaya işaret etse de, işçilik kalemindeki %31’lik artış, sektör açısından risk unsuru olmayı sürdürüyor.

Önümüzdeki dönemde:

• Ücret artışları,
• Finansman maliyetleri,
• Kentsel dönüşüm projeleri inşaat maliyetlerinin seyrini belirleyecek ana başlıklar arasında yer alıyor.

Kasım 2025 verileri, inşaat sektöründe maliyet baskısının tamamen ortadan kalkmadığını, ancak artış hızının daha dengeli bir patikaya girdiğini gösteriyor. İşçilik maliyetlerinin yüksek seyri, konut fiyatları ve arz dinamikleri üzerinde belirleyici olmaya devam edecek.

2026 yılı için asgari ücretin 28,1 bin TL seviyesine yükseltilmesi sonrası, işverenlere sağlanan asgari ücret desteğinin bütçe etkisi de netleşmeye başladı. Mevcut uygulamada aylık 1.300 TL olarak verilen destek kapsamında, yıllık toplam maliyetin 76,4 milyar TL’ye ulaşması bekleniyor.

Bu destek, özellikle emek yoğun sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler açısından maliyet baskısını sınırlayan önemli bir politika aracı olarak öne çıkıyor.

Asgari Ücret Desteği Nedir?

Asgari ücret desteği, işverenlerin:

• Artan ücret maliyetleri karşısında zorlanmaması,
• İstihdam kaybının önüne geçilmesi,
• Kayıtlı istihdamın korunması amacıyla devlet tarafından sağlanan bir teşvik mekanizmasıdır. 2026 yılında da bu uygulamanın aylık bazda devam etmesi, işgücü piyasası açısından kritik önem taşıyor.

İşverenler Açısından Ne Anlama Geliyor?

Asgari ücretteki artış, işverenler için:

• SGK primleri,
• Yan haklar,
• Toplam bordro maliyetleri üzerinde baskı yaratıyor. Aylık 1.300 TL’lik destek, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için nakit akışını rahatlatıcı bir etki yaratıyor.

Bu durum:

• İstihdamın korunmasına,
• İşten çıkarmaların sınırlanmasına,
• Üretim sürekliliğinin desteklenmesine katkı sağlıyor.

Makro Ekonomik Etkiler

Bütçe tarafında 76,4 milyar TL’lik yıllık maliyet, kamu maliyesi açısından önemli bir kalem oluşturuyor. Ancak bu harcama:

• İşsizliğin artmasının önlenmesi,
• Sosyal güvenlik sistemine katkıların devamı,
• İç talebin desteklenmesi gibi dolaylı faydalarla ekonomik dengeyi koruyucu bir rol oynuyor.

Özellikle perakende, tekstil, hizmetler ve sanayi gibi emek yoğun sektörlerde bu desteğin, ekonomik aktivite üzerinde dengeleyici bir etkisi olması bekleniyor.

2026 yılında asgari ücret desteğinin sürdürülmesi:

• İşveren maliyetlerini sınırlayan,
• İstihdamı korumayı hedefleyen,
• Sosyal ve ekonomik istikrarı destekleyen önemli bir politika tercihi olarak öne çıkıyor. 76,4 milyar TL’lik maliyet, kısa vadede bütçe yükü yaratsa da orta vadede istihdam ve ekonomik aktivite açısından pozitif katkı sunma potansiyeli taşıyor.