Küresel petrol fiyatlarındaki yükseliş ve döviz kurundaki hareketlilik, Türkiye'de akaryakıt fiyatlarını yeniden gündemin üst sıralarına taşırken motorin için beklenen yüksek fiyat artışı ÖTV düzenlemesiyle pompaya yansımadı. 13 Ağustos'ta yürürlüğe giren yeni düzenlemeyle motorinin ÖTV'si yıl sonuna kadar kademeli olarak yeniden belirlenecek.
Motorin ÖTV'si Ağustos Sonuna Kadar Sıfırlandı
12 Ağustos itibarıyla motorinin litre başına fiili ÖTV tutarı 7,74 Türk Lirası düzeyindeydi. Yeni düzenlemeyle bu tutar ağustos ayının sonuna kadar sıfırlandı.
ÖTV'deki değişimin Katma Değer Vergisi etkisiyle birlikte motorinin pompa fiyatında yaklaşık 9,29 Türk Lirası karşılığı bir düşüş oluşturması bekleniyor. Böylece piyasada beklenen 5,13 Türk Lirası tutarındaki fiyat artışı pompaya yansımamış oldu.
Motorin fiyatlarında uygulanan vergi düzenlemesi, daha önce yürürlükte bulunan eşel mobil mekanizmasının işleyişinde de değişikliğe yol açtı. Gelir İdaresi Başkanlığının temmuz ayında yayımladığı açıklamaya göre, rafineri fiyatlarındaki değişimlerin ÖTV ve piyasa fiyatına yansıtılmasını düzenleyen sistem 30 Eylül 2026'ya kadar belirli oranlarla uygulanacak ve 1 Ekim 2026 itibarıyla sona erecek şekilde yeniden düzenlenmişti.
Motorinde Yıl Sonuna Kadar Kademeli ÖTV Takvimi
Yeni düzenleme yalnızca ağustos ayındaki vergi uygulamasını kapsamıyor. Motorin için yıl sonuna kadar uygulanacak ÖTV tutarları da belirlenmiş durumda.
Buna göre motorinde litre başına ÖTV tutarı 1-30 Eylül döneminde 3 Türk Lirası, ekim ayında 6 Türk Lirası, kasım ayında 9 Türk Lirası ve aralık ayında 12 Türk Lirası olarak uygulanacak.
1 Ocak 2027'den itibaren ise motorinin litre başına ÖTV tutarı 13,9 Türk Lirası’na yükselecek.
Böylece motorinde, uluslararası fiyat hareketlerine bağlı olarak ÖTV'nin değişmesini sağlayan mevcut mekanizmanın yerine, yıl sonuna kadar önceden belirlenmiş bir vergi takvimi uygulanmış olacak.
Motorinde Eşel Mobil Uygulaması Sona Eriyor
Motorin, yeni düzenlemeyle eşel mobil sisteminin kapsamından çıkarıldı. Sistem kapsamında uluslararası petrol ve rafineri fiyatlarındaki yükselişlerin belirli bir bölümü ÖTV üzerinden karşılanarak pompa fiyatlarına yansıyan artışın sınırlandırılması amaçlanıyordu.
Gelir İdaresi Başkanlığı, temmuz ayında yaptığı açıklamada eşel mobil kapsamında yurt içi rafineri fiyatlarındaki artışların 31 Temmuz'a kadar %50'sinin, 1 Ağustos-30 Eylül döneminde ise %25'inin ÖTV tutarlarından karşılanacağını; kalan bölümün piyasa fiyatına yansıyacağını açıklamıştı. Aynı düzenlemeyle sistemin 1 Ekim 2026 itibarıyla sona erdirilmesi öngörülmüştü.
Yeni motorin düzenlemesiyle birlikte vergi desteğinin aylık olarak önceden belirlenmiş tutarlara dönüşmesi, akaryakıt fiyatlarının yılın kalan bölümündeki vergi bileşenini daha öngörülebilir hale getiren yeni bir uygulama oluşturdu.
Benzin ve LPG'de Mevcut Sistem Sürüyor
Motorinden farklı olarak benzin ve LPG'de eşel mobil uygulaması şimdilik devam ediyor.
Bu ürünlerde yurt içi rafineri fiyatlarında meydana gelen artışların 30 Eylül 2026'ya kadar %25'i ÖTV üzerinden karşılanacak. Böylece rafineri fiyatlarındaki yükselişin belirli bir bölümü ÖTV tutarındaki değişim yoluyla dengelenmeye devam edecek.
Ancak sistemin 1 Ekim 2026 itibarıyla benzin ve LPG açısından da sona ermesi planlanıyor. Gelir İdaresi Başkanlığının yayımladığı düzenleme, bu tarihten sonra söz konusu ürünlerde eşel mobil mekanizmasının uygulanmayacağını ortaya koyuyor.
Akaryakıt Fiyatlarında Petrol ve Döviz Belirleyici Olmaya Devam Ediyor
Türkiye'de akaryakıt fiyatlarının oluşumunda uluslararası petrol fiyatları, döviz kuru, rafineri fiyatları ve vergiler birlikte etkili oluyor. Ağustos ayındaki gelişmelerde de Brent petrol fiyatlarındaki yükseliş ile Türk Lirası karşısındaki döviz hareketleri fiyatlama açısından öne çıktı.
13 Ağustos itibarıyla Brent petrolün 88 ABD Doları seviyesini aşması ve döviz kurundaki yükseliş, akaryakıt fiyatlarına ilişkin beklentilerin yakından izlenmesine neden oldu.
Bu süreçte motorin için beklenen fiyat artışının ÖTV düzenlemesi nedeniyle pompaya yansımaması, fiyatların yalnızca petrol ve döviz hareketleri üzerinden şekillenmediğini de ortaya koydu. Vergi düzenlemeleri, özellikle motorin fiyatının kısa vadeli seyrinde doğrudan belirleyici hale geldi.
Akaryakıtta Yeni Dönem 1 Ekim'de Başlayacak
Motorinde yıl sonuna kadar uygulanacak kademeli ÖTV takvimi ile benzin ve LPG'deki eşel mobil uygulamasının sona ermesi, akaryakıt fiyatlarında 2026'nın son çeyreği açısından yeni bir döneme işaret ediyor.
Ağustos ayında motorin ÖTV'sinin sıfırlanmasının ardından eylül, ekim, kasım ve aralık aylarında litre başına belirlenen vergi tutarlarının kademeli olarak artırılması öngörülüyor. Benzin ve LPG'de ise 30 Eylül'e kadar devam edecek mevcut mekanizmanın ardından 1 Ekim itibarıyla eşel mobil uygulaması sona erecek.
Akaryakıt fiyatlarının bundan sonraki seyrinde uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurunun yanı sıra belirlenen yeni ÖTV takvimi de temel unsurlardan biri olacak. Gelir İdaresi Başkanlığı, önceki eşel mobil uygulamasının kamu gelirleri üzerindeki etkisine ilişkin açıklamasında, vergi tahsilatındaki değişimlerin ÖTV ve buna bağlı Katma Değer Vergisi gelirlerine de yansıdığını belirtmişti.