Bankacılık sektöründe kredi mevduat rasyosu, sıkı para politikası döneminde gerilediği düşük seviyelerden yeniden yükselerek Haziran 2026 itibarıyla %92,6’ya ulaştı. Kredilerdeki büyüme, yabancı para kredi gelişmeleri ve mevduat dışındaki yatırım araçlarının artan payı, rasyodaki değişimde öne çıkan başlıklar oldu.
Kredi Mevduat Rasyosu Üç Yılın Zirvesinde
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verilerine göre bankacılık sektöründe toplam nakdi kredilerin toplam mevduata oranını gösteren kredi mevduat rasyosu, Haziran 2026’da %92,6 olarak gerçekleşti. Böylece rasyo, sıkı para politikasının uygulanmaya başladığı Haziran 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı.
Kredi mevduat rasyosu, düşük faiz politikasının uygulandığı dönemlerde %110’un üzerine çıkmıştı. Haziran 2020’de %111,7 seviyesinde bulunan oran, 2021 sonunda %100’ün altına geriledi. Haziran 2023’te ise %88,1 seviyesine kadar indi.
2023 sonrasında uygulanan sıkı para politikası, Türk Lirası mevduatın artırılmasına yönelik düzenlemeler ve kredi büyümesine getirilen makroihtiyati sınırlamalar, kredi mevduat rasyosunun %90’ın altında seyretmesinde etkili oldu.
Kredi Büyümesinde Yabancı Para Kredilerin Payı
Haziran 2026 itibarıyla toplam kredi hacmi 26,7 trilyon Türk Lirası seviyesine ulaştı. Toplam kredilerde yıllık büyüme %37 olarak hesaplandı.
Yabancı para kredilerin Türk Lirası karşılığı Haziran 2026’da 9,62 trilyon Türk Lirasını aşarken, bu kredilerde yıllık artış %27,1 oldu. Türk Lirası cinsi krediler ise aynı dönemde yıllık %43,2 artarak 17,1 trilyon Türk Lirasına yükseldi.
Kredi mevduat rasyosundaki yükselişte yabancı para kredilerdeki gelişimin yanı sıra Türk Lirası kredilerinin makroihtiyati sınırlamalara rağmen büyümeye devam etmesi de etkili oldu. Kredi büyüme sınırları belirli kredi türlerinde uygulanırken, bazı kredi kalemleri kapsam dışında tutuluyor.
Kredi Büyümesine Yönelik Sınırlar Devam Ediyor
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 2026 yılında kredi büyümesini ve kredi kompozisyonunu makrofinansal istikrar hedefleri doğrultusunda sınırlamaya yönelik uygulamalarını sürdürüyor.
Mayıs 2026’da yapılan düzenlemeyle sekiz haftalık büyüme sınırı ihtiyaç ve taşıt kredilerinde %3’e, tüketicilere tahsis edilen kredili mevduat hesabı limitlerinde %1’e indirildi. KOBİ’lere kullandırılan Türk Lirası kredilerindeki sınır %4,5, KOBİ dışı işletmelere kullandırılan Türk Lirası kredilerindeki sınır ise %2 olarak belirlendi.
Yabancı para kredilerde sekiz haftalık büyüme sınırı ise Ocak 2026’da %0,5 olarak uygulanmaya başladı. TCMB, bu düzenlemeyi yabancı para kredilerdeki gelişmeleri dikkate alarak sıkı parasal duruşu desteklemek amacıyla hayata geçirdi.
Bununla birlikte kredi büyümesine yönelik uygulamalarda belirli kredi türleri için istisnalar bulunuyor. İhracat, yatırım, tarım ve kamu kurumlarına yönelik bazı krediler bu kapsamda büyüme sınırlarının dışında tutulabiliyor. Kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık uygulamasının süresi de 2026 yılı sonuna kadar uzatılmış durumda.
Mevduat 30 Trilyon Türk Lirası’nı Aştı
BDDK verilerine göre Haziran 2026 itibarıyla bankacılık sektörünün toplam mevduatı 30,1 trilyon Türk Lirası’na ulaştı. Mevduattaki yıllık büyüme %31,3 olarak gerçekleşti.
Kredilerdeki %37’lik yıllık artış ile mevduattaki %31,37’lik artış arasındaki fark, kredi mevduat rasyosunun yükselmesinde etkili olan unsurlardan biri oldu. Kredilerin mevduattan daha hızlı büyümesi, aynı dönemde kredi mevduat rasyosunun yukarı yönlü hareket etmesine zemin hazırladı.
Para Piyasası Fonları Tasarruf Tercihlerinde Öne Çıkıyor
Yüksek faiz ortamında yatırımcıların likit ve kısa vadeli yatırım araçlarına yönelmesi, yatırım fonlarının büyümesinde etkili olan gelişmeler arasında yer alıyor. Özellikle para piyasası fonlarının büyümesi, bankalardaki mevduat ile sermaye piyasası araçları arasındaki tasarruf dağılımının değişmesine neden olan unsurlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Bu durum kredi mevduat rasyosunun yorumlanmasında da önem taşıyor. Rasyonun paydasında bankacılık sistemindeki mevduat bulunurken, yatırım fonlarına yönelen tasarruflar doğrudan mevduat kaleminde yer almıyor. Dolayısıyla toplam tasarruflar artmaya devam etse bile bankacılık sistemindeki mevduatın krediler kadar hızlı büyümemesi, kredi mevduat rasyosunun yükselmesine katkı sağlayabiliyor.
Kredi Mevduat Rasyosunda Politika Çerçevesi Korunuyor
TCMB, 2026 yılında kredi büyümesi, Türk Lirası mevduat payı ve likidite yönetimine yönelik makroihtiyati araçları kullanmaya devam ediyor. Temmuz 2026’da yabancı para mevduat ve katılım fonlarına ilişkin zorunlu karşılık düzenlemelerinde de değişikliğe gidildi. Yabancı para mevduat ve katılım fonları için Türk Lirası cinsinden ilave zorunlu karşılık uygulaması kaldırılırken, yabancı para mevduata uygulanan zorunlu karşılık oranları vadesiz ve bir aya kadar vadeli hesaplarda %32’ye, daha uzun vadeli hesaplarda %28’e çıkarıldı.
Para Politikası Kurulu ise 23 Temmuz 2026 tarihli toplantısında politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını %37’de sabit tuttu. Gecelik borç verme faizi %40, gecelik borçlanma faizi ise %35,5 seviyesinde bırakıldı.
Bu politika çerçevesinde kredi büyümesinin kompozisyonu, mevduat gelişmeleri ve bankacılık dışındaki yatırım araçlarının büyüklüğü, kredi mevduat rasyosunun seyrini belirleyen başlıca göstergeler arasında yer almaya devam ediyor.