Japonya Merkez Bankası (BoJ), uzun yıllar boyunca negatif faiz ve ultra gevşek para politikasıyla diğer büyük merkez bankalarından ayrıştı. Ancak Japonya’da enflasyon ve ücret dinamiklerinin değişmesiyle birlikte 2024’te başlayan para politikasında normalleşme süreci, 2026 yılında yeni bir aşamaya geçti. BoJ, 18 Eylül 2026 tarihli toplantısında politika faizini 25 baz puan artırarak %1,00’den %1,25’e yükseltti. Böylece Japonya’da politika faizi 31 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Karar 7’ye karşı 2 oyla alındı.
Japonya’da Faiz Artırım Süreci Nasıl Başladı?
Japonya ekonomisi uzun yıllar düşük enflasyon ve deflasyon riskiyle mücadele etti. Bu nedenle BoJ, negatif faizlerin yanı sıra geniş ölçekli varlık alımları ve getiri eğrisi kontrolü gibi geleneksel olmayan para politikası araçlarını kullandı.
Bu görünüm 2024 yılında değişmeye başladı. BoJ, Mart 2024’te negatif faiz politikasına son vererek para politikasının normalleşmesi yönünde önemli bir adım attı. Ardından Temmuz 2024’te politika faizini %0,25’e, Ocak 2025’te ise %0,50’ye yükseltti.
Normalleşme süreci daha sonra devam etti ve BoJ, Haziran 2026’da politika faizini %1,00’e çıkardı. Eylül toplantısında gelen son 25 baz puanlık artışla politika faizi %1,25’e ulaştı. Üstelik Haziran ve Eylül kararları arasında yalnızca üç ay bulunması, önceki yaklaşık altı aylık artırım aralıklarına kıyasla sıkılaşma temposunun hızlandığına işaret ediyor.
| Dönem | Politika Faizi |
| Temmuz 2024 | %0,25 |
| Ocak 2025 | %0,50 |
| Haziran 2026 | %1,00 |
| Eylül 2026 | %1,25 |
BoJ Neden Faiz Artırıyor?
Faiz artırımlarının arkasındaki temel nedenlerden biri enflasyonun kalıcı hale gelme riski. Japonya’da Ağustos ayında çekirdek tüketici enflasyonu yıllık %1,7 seviyesinde gerçekleşirken, taze gıda ve enerji fiyatlarını dışarıda bırakan ve iç talep kaynaklı fiyat baskıları açısından yakından izlenen gösterge %1,9 arttı.
Dolayısıyla mevcut enflasyon BoJ’un %2 hedefinin hemen altında olsa da merkez bankasının odağı giderek gelecekte oluşabilecek fiyat baskılarına kayıyor.
Bir diğer önemli unsur ise Japon yeninin zayıf seyri. Yenin değer kaybetmesi enerji ve diğer ithal ürünlerin maliyetini yükselterek enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabiliyor. Özellikle enerji fiyatlarındaki artışın zayıf yen ile birleşmesi, BoJ açısından enflasyonun yeniden hızlanması riskini artırıyor.
Bu nedenle son faiz artırımı yalnızca mevcut enflasyona verilen bir tepki değil, aynı zamanda enflasyonun %2 hedefini aşmasını önlemeye yönelik daha proaktif bir politika yaklaşımı olarak değerlendirilebilir. BoJ Başkanı, son kararın ardından merkez bankasının enflasyonda yukarı yönlü riskleri önlemeye daha fazla odaklandığı mesajını verdi.
Japonya’da Faizler Daha Da Artabilir Mi?
Mevcut görünüm, BoJ’un normalleşme sürecinin henüz tamamlanmadığına işaret ediyor.
Faiz artışlarının zamanlaması konusunda belirsizlik devam ediyor. Eylül ayındaki kararın iki üyenin karşı oyuyla alınması, BoJ içerisinde sıkılaşmanın hızına ilişkin farklı görüşlerin bulunduğunu gösteriyor. Bu nedenle gelecek kararların enflasyon, ücret artışları, ekonomik büyüme ve yenin seyriyle birlikte değerlendirilmesi beklenebilir.
BoJ Faiz Artırımları Piyasaları Nasıl Etkileyebilir?
Japonya’nın faiz artırımları yalnızca Japon ekonomisi açısından değil, küresel finansal piyasalar açısından da önemli. Bunun temel nedenlerinden biri Japon yeninin uzun yıllardır küresel piyasalarda düşük maliyetli bir fonlama para birimi olarak kullanılması.
Faizlerin yükselmesi, yen üzerinden borçlanıp daha yüksek getirili varlıklara yatırım yapılan carry trade işlemlerinin cazibesini azaltabilir. Böyle bir değişim küresel sermaye akımları, tahvil piyasaları ve riskli varlıklar üzerinde dönemsel oynaklığa neden olabilir.
Ancak faiz artırımının otomatik olarak yenin güçleneceği anlamına gelmediğini Eylül kararı da gösterdi. BoJ’un faizi %1,25’e yükseltmesine rağmen, iki üyenin karşı oy kullanması ve gelecekteki artırımlara ilişkin güçlü bir yönlendirme verilmemesi sonrasında yen dolar karşısında değer kaybetti.
Japonya’nın Para Politikasında Yeni Dönem
BoJ’un 2024’te negatif faiz politikasından çıkmasıyla başlayan süreç, Japon ekonomisinde uzun yıllardır alışılmış olan ultra düşük faiz ortamından kademeli bir uzaklaşmayı temsil ediyor.
Eylül 2026 itibarıyla politika faizinin %1,25 ile 31 yılın zirvesine çıkması bu dönüşümün geldiği noktayı gösteriyor.
Önümüzdeki dönemde enflasyonun %2 hedefi çevresindeki seyri, ücret artışları, yenin değeri ve enerji fiyatları BoJ’un faiz kararlarında öne çıkacak göstergeler arasında yer alacak. Bu göstergelerde yukarı yönlü baskıların devam etmesi, normalleşme sürecinin yeni faiz artırımlarıyla sürmesine zemin hazırlayabilir.